a) W drugiej części utworu wypowiada się podmiot liryczny, który z trzeciej osoby (opis) przechodzi do pierwszej (refleksja): "Czeluście zobaczym czarne, co czyha za drogą". Taki zabieg zmniejsza dystans między nadawcą a odbiorcą i czyni wypowiedź bardziej emocjonalną.
b) Informacja o tym, że kondukt nie zatrzymał się nad grobem, pełni funkcję symboliczną. Kondukt pogrzebowy z realistycznego przeradza się w pochód całej ludzkości, który uporczywie kontynuuje drogę wyznaczoną przez generała.
c) Czeluście, o których mowa w strofie V, mogą oznaczać śmierć prawdziwych ideałów, wzorów godnych naśladowania.
d) Wędrujących przed stoczeniem do grobu chroni rumak, który zmuszony uciskiem włóczni przeskakuje czeluście i wyznacza kierunek marszu orszaku.
e) Przestrzenie przemierzane przez pochód zostały przedstawione za pomocą metafory "ujęte snem grody", czyli miejsca pełnie zobojętnienia i bierności, pozbawione wszelkiej nadziei.
f) Dalsza wędrówka korowodu oznacza kontynuację wzniosłych i szlachetnych marzeń generała Bema. Pochód przekracza grób, zatem ideały bohatera będą realizowane przez innych ludzi, spadkobierców wielkich poprzedników.
g) Mury Jerycha to uniwersalny symbol niedostępności. Zgodnie z biblijną historią Jerycho było długo niepodbitym miastem, dokonał tego dopiero Jozue, któremu z boską pomocą (na czele ludu szli kapłani, niosący Arkę Przymierza) udało się obalić mury. W utworze Norwida Arką jest legenda, pamięć o dawnych wzorach.
h) Puste miejsce w zakończeniu wiersza oznacza kontynuację pochodu, która jeszcze nie została dokładnie scharakteryzowana, ponieważ uczynią to dopiero kolejne pokolenia - one zapiszą historię wielkich bohaterów.
i) Z wiersza wyłania się wizja przyszłości, która czerpie z przeszłości. W niej bowiem tkwią wzorce godne naśladowania. Przeszłość przekracza grób i realnie wpływa na przyszłość - budzi grody ze snu.
j) Ostatnie słowa wiersza "Dalej - dalej - -" wskazują na otwartą kompozycję dzieła i oznaczają, że w przyszłości ludzkość będzie realizować cele wybitnych jednostek.
Ewa Sikora
Nauczycielka języka polskiego
Zobacz lekcje, które wyjaśnią temat krok po kroku:
Tutaj pojawi się lista Twoich książek
Zaloguj się i zacznij tworzyć ją już teraz.

