Przykładowo:

Szlachectwo postrzegano jako największy zaszczyt ("nie można objąć większego zaszczytu, jak było szlachectwo polskie") i chociaż szlachta była wewnętrznie zróżnicowana i zhierarchizowana (szlachcic najuboższy i magnat), to odczuwała silną potrzebę integracji wokół narodowych tradycji ("szlachectwo polskie), a także deklarowała powszechną równość wewnątrz swojej społeczności ("wszyscy byli równi"). Szlachcice cenili także wolność ("Szlachcic nie mógł być ani rządzonym, ani sądzonym...) okupioną krwią przodków. Szlachta była hermetyczną grupą, która krytykowała zwyczaj nadawania szlachectwa osobom o niejasnym rodowodzie, nawet jeśli było to szlachectwo niepełne ("Ale takowe szlachectwa nie były u nas poważane"). Jedynie szlachectwo ex charta belli powszechnie akceptowano i szanowano. Przedstawiciele "najdawniejszej" szlachty gardzili osobami, które sięgały po "cudze szlachectwo". Przynależność do tego stanu wymagała godnych pochwały zasług, gdyż posiadanie szlachectwa było powodem do dumy porównywanym do skarbu - stąd często mówi się o "klejnocie szlachectwa".