Czynności i gesty umierającego Rolanda:

• „Bierze róg, iżby mu nikt nie robił wyrzutu, i drugą ręką swój miecz zwany Durendalem [...] Twoja złota gałka pełna jest relikwij: ząb świętego Piotra, krew świętego Bazylego i włosy wielebnego świętego Denisa, strzęp szaty Najświętszej Panny. Nie godzi się, by poganie Cię posiadali...” - Roland ma przy sobie cały rynsztunek bojowy, chciał zniszczyć swój miecz, by nie wpadł w ręce pogan, dowodzi to przestrzegania etosu rycerskiego;
• „Hrabia Roland leży pod sosną. Ku Hiszpanii obrócił twarz” - zwrócił twarz w stronę wrogów, by pokazać, że umiera jak bohater;
• „Jedną ręką bije się w pierś [...]. Wyciągnął do Boga prawą rękawicę” - prosi Boga o przebaczenie i oddaje mu swoją rękawicę (symbol hołdu lennego), dowodzi to ogromnej wiary bohatera;
• „Wstępuje na wzgórek. Tam, pod pięknym drzewem, są cztery stopnie zrobione z marmuru” - śmierć jest szczególnym wydarzeniem, Roland celebruje ją w samotności, wchodząc na wzgórze;
• „Aniołowie z nieba zstępują ku niemu” - śmierć zyskuje cudowny wymiar;
• „Bóg zsyła mu swego anioła Cherubina i świętego Michała Opiekuna; z nimi przyszedł i święty Gabriel. Niosą duszę hrabiego do raj”" - Roland doznaje natychmiastowego zbawienia.