a) Fragmenty, w których o Zawiszy dowiadujemy się na podstawie słów samego bohatera i innych postaci:

„- Zawisza z Grabowa. Młodzik, niedawno pasowany na rycerza.
- Powiadacie, że młody, a walczy tak, jakby zęby zjadł w turniejowych bojach...”.

„- Tu, w Polsce, nie znajdziesz już godnego siebie rycerza”.

„- Moje słowo nie dym. Rzekłem, że wrócę, to wrócę”.

„- Inne barwy już noszę. Oto dar panny Jadwigi, który wyżej cenię niż życie własne”.

„- Przegrałem z zaiste wspaniałym rycerzem - przyznaje Jan. - Ale najbardziej ujęło, że ten młodzieniec jechał przez pół świata, by dotrzymać danego słowa”.

 

Fragmenty, w których o Zawiszy dowiadujemy się na podstawie słów narratora:

„Nie odmówiłbyś nawet dwóch pacierzy, gdy Zawisza wysadza przeciwnika z siodła silnym pchnięciem kopii”.

„Zawisza, choć taki młody, odbył już służbę giermka. Uznany za godnego pasowania, po oczyszczeniu, całonocnych czuwaniach, spowiedzi i komunii, przyjął przed ołtarzem uderzenie mieczem w bark. Od tej chwili miał prawo nosić rycerskie ostrogi i pas. Stał się bratem tych, którzy ślubowali używać miecza tylko w obronie słusznej sprawy, bronić nim wszystkich skrzywdzonych, uciśnionych i słabych.
Ale ciężko Zawiszy porzucić ojczyznę, dom, w którym przyszedł przyszedł na świat, rodziców, siostry, przyjaciół... Tutaj go kochają i znają, tam jest obcy. A najważniejsze, tutaj jest Jadwiżka”.

„[...] Zawisza z jednym tylko giermkiem wyglądał niczym sierota zabłąkany między panów. Nikt się nie cieszył z jego przybycia, ale pozwolono mu zatknąć proporzec na zamkowym dziedzińcu”.

„Słowo Zawiszy jest rzetelne jak kruszec, z którego wykuto ostrze rycerskiego miecza - co zostało obiecane, będzie dotrzymane”.

„Zawisza, zwany później Czarnym, służył na dworze cesarza Zygmunta Luksemburskiego, oddał też ważne usługi królowi Władysławowi Jagielle, walczył pod Grunwaldem i piastował godność starosty spiskiego. Pracę dyplomatyczną ułatwiała mu sława niezwyciężonego i prawego rycerza. Każdy dwór, królewski czy książęcy, uważał za zaszczyt móc gościć Zawiszę. Wiedziano powszechnie, że nigdy nie splami ust kłamstwem, a przyrzeczenia dotrzyma, nawet gdyby miał za to zapłacić życiem”.

 

b) Najważniejsze informacje o Zawiszy:

• młody mężczyzna, po zakończeniu służby giermka i odbyciu wszystkich rytuałów został pasowany na rycerza;
• mimo swojego młodego wieku odznaczał się walecznością podczas turniejów;
• postanowił wyjechać z Polski, by szukać przeciwników równych sobie;
• był wierny jednej kobiecie - Jadwidze - dla niej odrzucił książęcą łaskę i wrócił, jak obiecał;
• nie posiadał tak wielkiego majątku jak inni rycerze, jednak zasłynął w walce;
• był konsekwentny i dotrzymywał danego słowa - wrócił do Prowansji, by stoczyć pojedynek z Janem z Aragonii;
• dzięki swej szczerości i uczciwości zjednał sobie szacunek króla i zasłużył się podczas walki pod Grunwaldem;
• honor był dla niego cenniejszy niż życie.