Kiedy chcemy przytoczyć czyjąś (albo swoją) wypowiedź, stosujemy mowę zależną (le discours indirect). Budujemy wówczas zdania złożone, w których zdanie nadrzędne wprowadza wypowiedź (np. On powiedział, że....; Ona spytała, czemu...; Oni doradzili mi, żeby...). Oto schematy tworzenia zdań w mowie zależnej:
- ZDANIA OZNAJMUJĄCE: czasownik wprowadzający (np. dire - powiedzieć, expliquer - wyjaśnić, annoncer - poinformować, constater - stwierdzić, répondre - odpowiedzieć) + que (qu'), np. Mon père constate qu'il est très calme. - Mój tata stwierdza, że jest bardzo spokojny.; Je lui dit que cet exercice est trop difficile. - Mówię mu, że to ćwiczenie jest za trudne.
- ZDANIE ROZKAZUJĄCE: czasownik wprowadzający (np. ordonner - kazać, interdire - zakazać, conseiller - doradzać) + de (d') + bezokolicznik, np. La mère m'ordonne de ranger ma chambre. - Mama każe mi posprzątać pokój.; Mon père m'interdit d'aller chez mes amis. - Tata zabrania mi iść do moich przyjaciół.
- ZDANIA PYTAJĄCE: czasownik wprowadzający (np. demander - pytać, vouloir savoir - chcieć wiedzieć) + zaimek pytajny (większość z nich pozostaje bez zmian, należy jednak zapamiętać kilka wyjątków, które opisano w tabelce poniżej), np. Mon frère toujours demande pourquoi je suis triste. - Mój brat zawsze pyta, czemu jestem smutny.; Ma grand-mère veut savoir quand je me marierai. - Moja babcia chce wiedzieć, kiedy wezmę ślub.
| est ce-que -> si (czy) |
np. Est-ce que tu aimes le chocolat ? -> Elle veut savoir si tu aimes le chocolat. tłumaczenie: Czy lubisz czekoladę? -> Ona chce wiedzieć, czy lubisz czekoladę. |
| qu'est-ce que -> ce que (co) |
np. Qu'est-ce que tu commandes ? -> Je demande ce que tu commandes. tłumaczenie: Co zamawiasz? -> Pytam, co zamawiasz. |
| qu'est-ce qui -> ce qui (kto) |
np. Qu'est-ce qui frappe à la porte ? -> Il demande ce qui frappe à la porte. tłumaczenie: Kto puka do drzwi? -> On pyta, kto puka do drzwi. |
| qui est-ce qui -> qui |
np. Qui est-ce qui t'invite à cette fête ? -> Il veut savoir qui m'invite à cette fête. tłumaczenie: Kto cię zaprosił na tę imprezę? -> On chce wiedzieć, kto mnie zaprosił na tę imprezę. |
Należy pamiętać o tym, że niektóre elementy zdania zmieniają się, kiedy przekształcamy je na mowę zależną.
1. ZAIMKI
- Musimy pamiętać, że jeśli przytaczamy czyjąś wypowiedź, to trzeba zmienić wszystkie zaimki, które dotyczą tej osoby - po to, żeby zdanie dalej miało sens.
- np. Ma mère me dit : Range ta chambre, si tu veux allez avec nous au cinéma ! -> Ma mère me dit de ranger ma chambre si je veux aller avec eux au cinéma.
- tłumaczenie: Moja mama mówi do mnie: Posprzątaj swój pokój, jeśli chcesz iść z nami do kina! -> Moja mama mówi do mnie, żebym posprzątał mój pokój, jeśli chcę iść z nimi do kina.
2. ZASADA ZGODNOŚCI CZASÓW (BARDZO WAŻNA!!)
- Jeśli w zdaniu nadrzędnym (tym, które wprowadza mowę zależną, np. On powiedział, że...) użyjemy czasu przeszłego, to czas, który użyto w zdaniu podrzędnym, także się zmieni. Nie ma tu jednak dowolności: są ściśle określone reguły, który czas na jaki się zmienia. Schemat zmiany czasów przedstawiono w tabelce:
| czas teraźniejszy -> l'imparfait |
np. Mon ami m'aime. -> Mon ami m'a avoué qu'elle m'aimait. tłumaczenie: Moja dziewczyna mnie kocha. -> Moja dziewczyna wyznała mi, że mnie kocha. |
| le passé composé -> le plus-que-parfait |
np. Tu as vu ce film de Woody Allen. -> Tu m'as expliqué que tu avais vu ce film de Woody Allen. tłumaczenie: Widziałeś ten film Woody'ego Allena. -> Wyjaśniłeś mi, że widziałeś ten film Woody'ego Allena. |
| le futur simple -> le conditionnel présent |
np. Je partirai à Paris pour mes vacances. -> Je t'ai dit que je partirais à Paris pour mes vacances. tłumaczenie: Wyjadę do Paryża na wakacje. -> Powiedziałem ci, że wyjadę do Paryża na wakacje. |
| le futur antérieur -> le conditionnel passé |
np. J'aurai fini mes études l'année prochaine. -> J'ai affirmé que j'aurais fini mes études l'année prochaine. tłumaczenie: Skończę moje studia w przyszłym roku. -> Potwierdziłem, że skończę moje studia w przyszłym roku. |
| le futur proche -> aller odmieniony w l'imparfait + bezokolicznik |
np. Elle va venir chez moi. -> Elle m'a promis qu'elle allait venir chez moi. tłumaczenie: Przyjdzie do mnie. -> Obiecała mi, że do mnie przyjdzie. |
| le passé récent -> venir odmieniony w l'imparfait + de + bezokolicznik |
np. Je viens de finir mes devoirs. -> Je lui ai informé que je venais de finir mes devoirs. tłumaczenie: Właśnie skończyłem odrabiać lekcje. -> Poinformowałem go, że właśnie skończyłem odrabiać lekcje. |
3. OKOLICZNIKI CZASU
- Jeśli używamy czasu przeszłego w zdaniu nadrzędnym (tym, które wprowadza mowę zależną, np. On powiedział, że...), to musimy pamiętać, żeby zmienić okolicznik czasu - skoro przytaczamy wypowiedź, która wydarzyła się w przeszłości, to np. "jutro" to już będzie inna data, niż w chwili, gdy wypowiadano zdanie. Schemat zmiany okoliczników czasu w mowie zależnej przedstawiono w poniższej tabelce:
|
demain (jutro) -> le lendemain (następnego dnia) après-demain (pojutrze) -> le surlendemain (za 2 dni) |
np. Je veux partir demain. -> Il m'a dit qu'il voulait partir le lendemain. tłumaczenie: Chcę jutro wyjechać. -> Powiedział mi, że chce wyjechać następnego dnia. |
| aujourd'hui (dziś) -> ce jour-là (tego dnia) |
np. Je me sente très bien aujourd'hui ! -> J'ai constaté que je me sentais très bien ce jour-là. tłumaczenie: Świetnie się dziś czuję! -> Stwierdziłem, że tego dnia świetnie się czułem. |
| dernier (ostatni, zeszły) -> précédent/d'avant (poprzedni, wcześniejszy) |
np. La semaine dernière, j'ai eu beaucoup de travail ! -> J'ai aperçu que j'avais eu beaucoup de travail la semaine précédente/la semaine d'avant. tłumaczenie: W ostatnim tygodniu miałem dużo pracy! -> Zauważyłem, że w poprzednim tygodniu miałem dużo pracy. |
|
hier (wczoraj) -> la veille (dzień wcześniej) avant-hier (przedwczoraj) -> l'avant-veille (2 dni wcześniej) |
np. Je lui ai rencontré hier ou avant-hier. -> J'ai expliqué que je lui avais rencontré la veille ou l'avant-veille. tłumaczenie: Spotkałem go wczoraj albo przedwczoraj. -> Wyjaśniłem, że spotkałem go dzień lub 2 dni wcześniej. |
| il y a (... temu) -> avant/plus tôt (... wcześniej) |
np. Je suis parti il y a trois mois. -> J'ai répondu que j'étais parti trois mois avant / trois mois plus tôt. tłumaczenie: Wyjechałem 3 miesiące temu. -> Odpowiedziałem, że wyjechałem trzy miesiące wcześniej. |
| dans (za...) -> plus tard/après (...później) |
np. Elle revient dans deux semaines. -> Elle dit qu'elle revient deux semaines plus tard / deux semaines après. tłumaczenie: Wraca za 2 tygodnie. -> Mówi, że wraca dwa tygodnie później. |
| prochain (następny) -> suivant (kolejny) |
np. Il fera froid la semaine prochaine. -> On a informé qu'elle ferait froid la semaine suivante. tłumaczenie: W przyszłym tygodniu będzie zimno. -> Poinformowano, że w kolejnym tygodniu będzie zimno. |
| maintenant (teraz) -> à ce moment-là (wtedy, w tym momencie, w tej chwili) |
np. Maintenant, il fait chaud ! -> Elle a dit qu'il faisait chaud à ce moment-là. tłumaczenie: Teraz jest ciepło! -> Powiedziała, że było wtedy ciepło. |
| ici (tutaj) -> là (tam) |
np. Elle vient de se déménager ici. -> Elle a dit qu'elle venait de se déménager là. tłumaczenie: Właśnie się tu przeprowadziła. -> Powiedziała, że właśnie się tam przeprowadziła. |
1. qu'il voulait m'accompagner.
Tłumaczenie: „Chcę ci towarzyszyć”. -> Mój przyjaciel oznajmił mi, że chce mi towarzyszyć.
2. qu'elles sont très heureux.
Tłumaczenie: „Jesteśmy bardzo szczęśliwe”. -> Powtarza, że są bardzo szczęśliwe.
3. Je me demande si vous ne pouvez pas nous aider.
Tłumaczenie: „Nie możecie nam pomóc?” -> Zastanawiam się, czy nie moglibyście nam pomóc.
4. Il a voulu savoir ce que je faisait / ce que nous faisions.
Tłumaczenie: „Co pan robi?” -> Chciał wiedzieć, co robię/co robimy (dwie możliwe odpowiedzi).
5. Ils nous ont ordonné de faire nos devoirs.
Tłumaczenie: „Róbcie lekcje!” -> Kazali nam odrobić lekcje.
6. Je leur conseille de partir à ce moment-là.
Tłumaczenie: „Wyjeźdźcie natychmiast!” -> Doradzam im, żeby wyjechali w tej chwili.
Agnieszka Sumyk
Nauczycielka języka francuskiego
Zobacz lekcje, które wyjaśnią temat krok po kroku:
Tutaj pojawi się lista Twoich książek
Zaloguj się i zacznij tworzyć ją już teraz.
