Porównanie przemian ustrojowych w krajach bloku komunistycznego

Przemiany ustrojowe w Europie Środkowo-Wschodniej przyspieszyły pod koniec lat 80. XX w. Sprzyjały im kryzys gospodarczy państw komunistycznych, działalność opozycji oraz polityka Michaiła Gorbaczowa, który zrezygnował z interwencji zbrojnych w państwach zależnych od ZSRR. Proces upadku komunizmu w 1989 r. nazwano Jesienią Narodów. W poszczególnych państwach przebiegał on jednak w odmienny sposób.

• Polska - przemiany miały charakter pokojowy i negocjacyjny. Władze komunistyczne i opozycja skupiona wokół „Solidarności” zawarły porozumienie podczas obrad Okrągłego Stołu. W czerwcu 1989 r. odbyły się częściowo wolne wybory, a następnie powstał rząd Tadeusza Mazowieckiego, pierwszego niekomunistycznego premiera w bloku wschodnim.

• Węgry - proces przemian również był stopniowy i pokojowy. Po odsunięciu Jánosa Kádára wprowadzano swobody obywatelskie, rozpoczęto rozliczanie zbrodni z przeszłości i otwarto granicę z Austrią. W 1989 r. odbyły się obrady Trójkątnego Stołu, podczas których opozycja porozumiała się z władzami. Państwo przekształcono w Republikę Węgierską, a w 1990 r. przeprowadzono wolne wybory.