Podczas II wojny światowej mieszkańcy okupowanych państw europejskich przyjmowali różne postawy wobec władz okupacyjnych: od podporządkowania się ich zarządzeniom, przez opór, aż po dobrowolną współpracę.

Bierność i przystosowanie do warunków okupacji polegały na unikaniu zaangażowania i skupieniu się na przetrwaniu oraz ochronie rodziny. Wynikały często ze strachu przed terrorem i represjami. Wykonywanie narzuconych obowiązków nie musiało oznaczać poparcia dla okupanta.

Opór cywilny wyrażał się w podtrzymywaniu tożsamości narodowej, bojkocie zarządzeń okupanta i jego propagandy, prowadzeniu tajnego nauczania oraz wydawaniu i rozpowszechnianiu prasy podziemnej. Ludność wspierała również konspiratorów i pomagała prześladowanym, między innymi ukrywając Żydów. Takie działania wymagały odwagi, ponieważ groziły za nie surowe kary, a w niektórych krajach także śmierć.

Czynna walka z okupantem obejmowała działalność konspiracyjną, wywiadowczą, sabotażową i dywersyjną oraz udział w partyzantce. Organizacje podziemne zdobywały informacje dla aliantów, niszczyły transporty wojskowe i atakowały siły okupacyjne. Przykładami były polska Armia Krajowa, francuski ruch oporu oraz partyzantka jugosłowiańska. Organizowano także powstania, między innymi w Warszawie i Paryżu w 1944 r.

Kolaboracja oznaczała dobrowolną współpracę z okupantem na szkodę własnego państwa lub jego mieszkańców. Mogła polegać na donosicielstwie, udziale w represjach, służbie w formacjach pomocniczych lub wspieraniu propagandy okupacyjnej. Kierowano się przy tym przekonaniami ideologicznymi, chęcią zdobycia władzy albo korzyści materialnych. Przykładami byli zwolennicy Vidkuna Quislinga w Norwegii oraz francuskie władze Vichy współpracujące z Niemcami.

Postawy te mogły zmieniać się pod wpływem przebiegu wojny, nasilenia terroru i osobistych doświadczeń.