Charakterystyka polskiej sceny politycznej w ostatniej dekadzie XX w. (lata 1990-2000):

• zakończenie działalności przez PZPR (samorozwiązanie) - decyzja została podjęta w styczniu 1990 r. podczas XI Zjazdu partii;
• część działaczy PZPR (m.in. Leszek Miller i Aleksander Kwaśniewski) utworzyła nową partię - Socjaldemokrację Rzeczpospolitej Polskiej, jej struktury oraz działalność była finansowana z przejętego majątku PZPR oraz tzw. moskiewskiej pożyczki. SdRP skupiła wokół siebie koalicję mniejszych ugrupowań lewicowych i utworzyła Sojusz Lewicy Demokratycznej. Koalicja w 1999 r. przekształciła się w jednolitą partię;
• Zjednoczone Stronnictwo Ludowe (partia satelicka wobec PZPR) przekształciło się w Polskie Stronnictwo Ludowe (PSL);
• utrata znaczenia przez Stronnictwo Demokratyczne (partia satelicka PZPR);
• rozpoczęcie działalności przez nowe ugrupowania polityczne, które w znacznym stopniu wywodziły się z obozu solidarnościowego (po 1989 r. zaczął się rozpadać z powodu wizji przyszłej Polski). Do pierwszego podziału doszło już w 1990 r. i powstało Porozumienie Centrum (PC, popierające Lecha Wałęsę) i Ruch Obywatelski Akcja Demokratyczna (popierał Tadeusza Mazowieckiego);
• po klęsce Mazowieckiego w wyborach jego zwolennicy założyli Unię Demokratyczną;
• na polskiej scenie politycznej działały takie partie jak: PC, Zjednoczenie Chrześcijańsko-Narodowe, Kongres Liberalno-Demokratyczny, Konfederacja Polski Niepodległej, NSZZ „Solidarność”. Oprócz tych sił działało ponad 100 mniejszych ugrupowań partyjnych, które chciały zaistnieć na scenie politycznej;
• sytuacja polityczne ewoluowała i w następnych latach pojawiły się nowe partie, np. Akcja Wyborcza Solidarność czy Unia Wolności. 

W 1991 r. przeprowadzono całkowicie wolne wybory parlamentarne. Wybory te zakończyły się zwycięstwem Unii Demokratycznej. W wyniku wyborów do Sejmu weszło 29 komitetów, z czego 11 posiadało zaledwie po jednym pośle. Rozdrobnienie sceny politycznej spowodował destabilizację, która wpłynęła na zmiany w ordynacji wyborczej w następnych wyborach parlamentarnych. Nowy gabinet stworzył Jan Olszewski. W 1992 r. na czele nowego rządu stanęła Hanna Suchocka. Funkcję premiera w 1993 r. przejął Waldemar Pawlak, a w 1995 r. Józef Oleksy. Rok później premierem został Włodzimierz Cimoszewicz. W latach 1997-2001 funkcję premiera sprawował Jerzy Buzek.