Przyczyny narastania sprzeczności pomiędzy byłymi sojusznikami:

• brak wspólnego wroga wywołany klęską Niemiec w maju 1945 r.;
• ZSRS chciał prowadzić dalszą ekspansję terytorialną i ideologiczną;
• spór aliantów odnośnie kształtu powojennej Europy;
• spór aliantów o przyszłość Niemiec;
• różne pomysły odnośnie sposobów zapobieżenia kolejnej wojnie;
• spór brytyjsko-radziecki o wpływy na Bałkanach;
• spór o dominację na świecie między ZSRS a USA;
• coraz bardziej wyraźne stawały się różnice ustrojowe między państwami demokratycznymi a komunistycznym ZSRS; 
• Stalin gardził demokracją, prawami człowieka i swobodami obywatelskimi;
• przywódca ZSRS uważał, że Zachodem rządzą „imperialistyczni kapitaliści”, których należy obalić w wyniku rewolucji socjalistycznej;
• wprowadzenie na ziemiach opanowanych przez Armię Czerwoną sowieckich rozwiązań ustrojowych, prawnych, gospodarczych (marginalizowanie systemów parlamentarnych, wprowadzenie cenzury, brutalne prześladowania demokratycznej opozycji, Kościołów i dawnych elit);
• wzrost znaczenia USA na arenie międzynarodowej;
• wprowadzenie przez Stany Zjednoczone planu Marshalla, 

Proces rozpadu wielkiej koalicji: 

• słabnięcie III Rzeszy w końcowej fazie II wojny światowej oraz jej ostateczna kapitulacja 8 maja 1945 r.;
• 1946 r.:

- tzw. długi telegram (informacje na temat tezy Józefa Stalina o wyższości systemu radzieckiego nad "rozdartym sprzecznościami światem kapitalistycznym"),

- zażądanie przez ZSRS od neutralnej podczas II wojny światowej Turcji zgody na rozmieszczenie w rejonie cieśnin czarnomorskich silnych garnizonów Armii Czerwonej, blokującej wejście na Morze Czarne,

- władze sowieckie nie chcą się wycofać z Iranu (mimo wcześniejszych zapewnień),

- przemówienie premiera Wielkiej Brytanii w Fulton, użycie określenia „żelazna kurtyna”,  

- wypowiedź amerykańskiego sekretarza stany, Jamesa Byrnesa, w Stuttgarcie określająca politykę Stanów Zjednoczonych względem Niemiec i krajów europejskich.

• 1947 r.:

- prezydent USA, Harry Truman, w przemówieniu przed Kongresem przedstawia program polityki zagranicznej (doktryna Trumana), który zakłada pomoc dla krajów walczących z komunizmem, budowę sieci baz wokół państw socjalistycznych, pomoc finansową i wojskową dla sił tureckich i greckich walczących z komunistami;

- użycie po raz pierwszy terminu „zimna wojna”;

- zawarcie traktatów pokojowych z byłymi satelitami III Rzeszy, nie doszło do podpisania traktatu pokojowego z Niemcami;

- ogłoszenie przez USA realizacji planu Marshalla.

• 1948 r.:

- zwycięski przewrót komunistycznych w Czechosłowacji, umocnienie wpływów sowieckich w Europie Środkowo-Wschodniej;

- rozpoczęcie kryzysu berlińskiego.

• 1949 r.:

- podpisanie w Waszyngtonie Paktu Północnoatlantyckiego (NATO). 

• 1952 r.:

- mocarstwa zachodnie podpisały traktat pokojowy z Japonią.