Po śmierci Stalina, stanowisko I sekretarza KC KPZR objął Nikita Chruszczow (rządził w latach 1953-1964). 

Za rządów nowego przywódcy ZSRS rozpoczął się proces destalinizacji, tj. odchodzenia od stalinowskich metod rządzenia. Nazwano go również "odwilżą". 

W pierwszych latach swojego urzędowania Chruszczow chciał umocnić swoją władzę, dlatego dążył do poprawy stosunków międzynarodowych. Doprowadził do zakończenia konfliktu w Korei, zawarł porozumienie z Jugosławią, uwolnił niemieckich jeńców wojennych. W 1955 r. podpisał traktat pokojowy z Austrią oraz wycofał z jej terytorium sowieckie wojska. 

Podczas XX Zjazdu KPZR, który odbył się w Moskwie przy udziale 55 delegacji partii komunistycznych, Chruszczow przedstawił nowe tezy polityczne. Stwierdził, że pomimo istnienia państw kapitalistycznych, wojny nie są nieuniknione, a państwa o odmiennych ustrojach mogą współpracować i współistnieć. Wskazał, że dotychczasową konfrontację militarną powinna zastąpić konfrontacja ideologiczna. Różne państwa mogły dojść do socjalizmu różnymi drogami, a sprawowanie władzy w tym systemie ustrojowym powinno mieć charakter kolegialny. Były to nowości w stanowisku sowieckiego przywództwa.