Rusyfikacja - była to polityka Rosji, mająca na celu wynarodowienie i zrusyfikowanie Polaków zamieszkujących ziemie polskie wcielone w wyniku rozbiorów do państwa rosyjskiego. Działania rusyfikacyjne objęły tereny bezpośrednio wcielone do Rosji oraz terytorium Królestwa Polskiego. Polityka rusyfikacyjna nasiliła się zwłaszcza po klęsce powstania styczniowego z lat 1863-1864.

Zniesiono wówczas odrębność administracyjną Królestwa Polskiego, zmieniając jego nazwę na Kraj Nadwiślański. Polskich urzędników zastąpiono rosyjskimi, zniesiono wolność słowa, wprowadzając cenzurę, językiem urzędowym został język rosyjski. Represje dotknęły również Kościół katolicki. Zlikwidowano klasztory oraz skonfiskowano większość majątków kościelnych. Przeprowadzono również całkowitą rusyfikację szkolnictwa. Do szkół wprowadzono język rosyjski, pozostawiając język polski jako przedmiot nadobowiązkowy, wykładany po rosyjsku. Tylko religia mogła być wykładana po polsku.