Jan Matejko namalował obraz „Unia lubelska” w celu upamiętnienia 300-lecia uchwalenia unii realnej łączącej Królestwo Polskie z Wielkim Księstwem Litewskim. Obraz powstał w czasach, gdy Polska znajdowała się pod trzema zaborami. Działaniem artystycznym malarza było tworzenie w celu odbudowania nadziei w Polakach na odzyskanie państwa. Pamięć o unii lubelskiej i związanej z nią potęgą Rzeczpospolitej miała pobudzić w Polakach nadzieję na odzyskanie swojego państwa.