Niccolò Machiavelli uchodzi za twórcę doktryny politycznej, którą od jego nazwiska nazwano makiawelizmem. W doktrynie tej akcentuje się znaczenie skuteczności w działaniu, przede wszystkim w praktyce politycznej, którą przedkłada się ponad inne wartości, w tym ponad uczciwość. Makiawelizm dopuszcza więc postępowanie naganne moralnie, niesprawiedliwe i nieuczciwe, o ile okazuje się to efektywne w praktyce rządzenia. Władca, dla umocnienia swojej pozycji i zwiększenia siły państwa, może stosować przemoc, podstęp i obłudę, kierując się maksymą, wedle której „cel uświęca środki”.

Takie podejście Machiavellego do dziś wzbudza liczne kontrowersje i daje asumpt do krytyki włoskiego filozofa polityki doby renesansu. Poglądy tego myśliciela uważa się za szokujące i podkopujące fundamentalne normy moralne. Można jednak argumentować, że Machiavelli, pisząc o zasadzie, zgodnie z którą „cel uświęca środki”, po prostu przyjął realistyczną perspektywę, nawiązując do tego, jak faktycznie przebiegają działania polityczne i rywalizacja o władzę, w których nie brakuje brutalności, oszustw i podstępów. W pewnym sensie Machiavelli po prostu opisał więc prawdę na temat realiów życia politycznego.