Czynniki różnicujące rozwój gospodarczy poszczególnych regionów Europy w XVII w.:

• stagnacja krajów południowych wywołana zdobyczami kolonialnymi;
• ograniczenie handlu na szlakach Morza Śródziemnego;
• nastawienie w kwestii poszukiwania nowych źródeł dochodów;
• reorganizacja struktur gospodarczych wywołana rewolucją cen;
• wdrażanie zasad merkantylizmu;
• zakładanie kompanii handlowych w koloniach;
• prowadzenie wiele wycieńczających wojen.