• chęć władców Szwecji zdobycia ziem mogących być zapleczem rolniczym kraju;
• rywalizacja o dominację w basenie Morza Bałtyckiego;
• dążenia Zygmunta III Wazy do objęcia tronu w Szwecji;
• włączenie do Polski Estonii;
• używanie tytułu króla Szwecji przez Zygmunta III Wazę i jego następców.

• rywalizacja o Inflanty;
• zaangażowanie polskiej magnaterii w dymitriady;
• dążenia polskich magnatów do powiększenia swoich majątków na wschodzie;
• dążenia Zygmunta III Wazy do objęcia tronu w Moskwie;
• dążenie Kościoła katolickiego do podporządkowania sobie prawosławia;
• podporządkowanie się Kozaków Rosji.

• ekspansja polskich magnatów na teren Mołdawii;
• najazdy Tatarów podległych sułtanowi na ziemie polskie;
• poparcie Austrii w konflikcie z Turcją;
• łupieżcze wyprawy Kozaków na tereny tureckie;
• rywalizacja polityczna o Mołdawię;
• Polska i Turcja próbowały umacniać swoje wpływy;
• udzielenie przez Polskę pomocy Habsburgom w walce z lennikiem tureckim księstwem Siedmiogrodu.

I etap: 1600-1611

•  zajęcie Estonii przez wojska Rzeczpospolitej;
•  atak Szwedów na Inflanty;
•  zwycięstwo polskich husarzy w bitwie pod Kircholmem w 1605 roku.

II etap: 1617-1622

•  Szwedzi zajęli część Inflant z Rygą;
•  zawarcie pokoju w Mittawie.

III etap: 1625-1635

• Szwedzi zajmują Dorpat, Prusy Królewskie i dokonują blokady Wisły;
• bitwa pod Oliwą, którą wygrała flota Rzeczpospolitej;
• bitwa pod Trzcianą w 1629 roku, zwycięstwo polskiej armii.

IV etap: potop szwedzki 1655-1660

• uderzenie Szwedów na Polskę i Litwę od Pomorza Zachodniego i Inflant;
• kapitulacja pospolitego ruszenia pod Ujściem;
• oblężenie Jasnej Góry;
• zawiązanie konfederacji w Tyszowcach;
• w 1660 podpisano pokój w Oliwie. Szwedzi wycofują się z Rzeczpospolitej a Jan Kazimierz zrzekł się pretensji do tronu Szwecji.

I etap: okres dymitriad 1604-1609

II etap: 1609-1612

• interwencyjna wojna z Rosją po wmieszaniu się Szwedów w sprawy wewnętrzne Rosji i wybraniu na cara Władysława Wazę;
• w 1610 roku stoczono bitwę pod Kłuszynem, którą zwyciężyła Rzeczpospolita.

III etap: 1632-1634

• Moskwa starała się odzyskać Smoleńsk;
• zakończyła się klęską Moskwy;
• podpisano pokój w Polanowie.

IV etap 1654-1667

• zawarcie sojuszu między Kozakami a Rosją;
• w 1667 roku zawarto rozejm w Andruszowie;
• w 1686 roku zawarto pokój Grzymułtowskiego.

I etap: 1620 

• wojska Rzeczpospolitej wkroczyły do Mołdawii;
• stoczono bitwę pod Cecorą, która zakończyła się klęską Rzeczpospolitej.

II etap 1621

• odwetowa wyprawa turecka;
• stoczenie bitwy pod Chocimiem, która powstrzymała najazd.

III etap 1672-1673

• zdobycie Kamieńca Podolskiego przez Turków;
• zawarcie niekorzystnego dla Rzeczpospolitej traktatu w Buczaczu;
• w 1673 stoczenie bitwy pod Chocimiem, w której zwyciężyły wojska Rzeczpospolitej dowodzone przez hetmana Jana Sobieskiego.