Powstanie warszawskie

Przyczyny:

• Szybkie przemieszczanie się oddziałów Armii Czerwonej w kierunku Wisły. Warszawiacy widzieli ciągnące się ulicami rozbite i zdemoralizowane jednostki okupanta, wydawało się wówczas, że odzyskanie wolności jest bliskie.
• Wzrost nastrojów antyniemieckich wśród ludności stolicy, zwłaszcza wśród żołnierzy Armii Krakowie. Po pięciu latach okupacji, publicznych egzekucji i łapanek każdy chciał w końcu odpłacić agresorom.
• Informacje o losach ujawniających się oddziałów AK. Docierające ze wschodu informacje o aresztowaniach oddziałów AK na Wileńszczyźnie, Lubelszczyźnie i Rzeszowszczyźnie zmusiły dowództwo AK o rozważeniu decyzji o wybuchu powstania.
• Włączenie Warszawy do planu "Burza", aby wystąpić wobec Armii Czerwonej jako gospodarz stolicy.
• Powstanie Polskiego Komitetu Wyzwolenie Narodowego (PKWN).
• Działania Józefa Stalina, dążącego do sprowokowania wybuchu powstania w polskiej stolicy.

Skutki:

• Powstanie Warszawskie stało się symbolem walki o niepodległość.
• Siły powstańcze zostały zniszczone, zginęło ok. 18 tys. żołnierzy AK oraz 180 tys. cywilów.
• Na rozkaz Adolfa Hitlera rozpoczęto burzenie Warszawy.
• Wysiedlono ludność cywilną miasta.
• Warszawę zrównano z ziemią.
• Zrujnowano zabytkowe budowle stolicy.
• Zniszczeniu uległy bezcenne zbiory muzealne i naukowe.
• Do niemieckiej niewoli dostało się niemal całe kierownictwo Armii Krajowej.