Rozwiązanie 1:

Przyczyny pośrednie wybuchu I wojny światowej:

• Rywalizacja mocarstw europejskich o kolonie.
• Imperialistyczna polityka Niemiec, które dążyły do zdobycia jak największej liczby kolonii i panowania w Europie. Rozbudowywały w tym celu na szeroką skalę armię i flotę (Niemcy - państwem militarystycznym). Działanie to budziło sprzeciw Wielkiej Brytanii.
• Walka mocarstw o przewagę i wyścig zbrojeń w Europie.
• Chęć odzyskania przez Francję Alzacji i Lotaryngii utraconych w 1871 r.
• Napięta sytuacja na Bałkanach. Na Półwyspie ścierały się ze sobą sprzeczne interesy Rosji i Austro-Węgier.

Bezpośrednia przyczyna wybuchu I wojny światowej

• Zamach w Sarajewie na następcę tronu Austro-Węgier, arcyksięcia Franciszka Ferdynanda (28 czerwca 1914 r.).

 

Rozwiązanie 2:

Przyczyny wybuchu I wojny światowej:

1) Aspekt polityczny

• powstanie bloków polityczno-militarnych – trójprzymierza i trójporozumienia; 
• wzrost antagonizmów między mocarstwami na arenie międzynarodowej, np.:
  • rywalizacja o dominację na świecie;
  • walka mocarstw o wpływy na Bliskim Wschodzie zasobnym w ropę naftową; 
  • rywalizacja o wpływy na Półwyspie Bałkańskim – “kocioł bałkański”, aneksja Bośni i Hercegowiny przez Austrię w 1908 r., dwie wojny bałkańskie (1912-1913 r., 1913 r.); 
  • wyścig kolonialny, np. kryzys marokański z lat 1905-1906 i w 1911 r.
  • rosnące aspiracje niepodległościowe kolonii;

• zachwianie zasadą zachowania równowagi sił na świecie; 
• spory terytorialne, np.:
  • dążenia Francji do zwrotu Alzacji i Lotaryngii zagarniętych przez Niemcy w 1871 r.; 
  • rywalizacja między Rosją a Austro-Węgrami na Bałkanach i w basenie Morza Czarnego; 

• upadek znaczenia związków dynastycznych na rzecz funkcjonowania sojuszy polityczno-wojskowych, np.:
  • cesarz niemiecki Wilhelm II i caryca Aleksandra Fiodorowna byli kuzynami; 
  • władca Wielkiej Brytanii Edward VII był wujem cesarza niemieckiego. 

2) Aspekt militarny

• wyścig zbrojeń – militarna rywalizacja, która miała na celu skonstruowanie oraz wyprodukowanie jak najbardziej skutecznych rodzajów wyposażenia dla sił zbrojnych; 
• marynarka wojenna Wielkiej Brytanii znalazła konkurencję w postaci floty II Rzeszy; 
• państwa europejskie przygotowały wojenne plany operacyjne, najważniejszym z nich był niemiecki plan Schlieffena;
• wojskowi dążyli do wypróbowania zmodernizowanych armii w boju. 

3) Aspekt gospodarczo-ekonomiczny

• dynamiczny rozwój nowoczesnych gałęzi przemysłu w Niemczech; 
• sukcesy niemieckich koncernów, które niepokoiły brytyjskich producentów;
• spadek znaczenia gospodarki brytyjskiej w II połowie XIX w.;
• wzrost znaczenia USA w gospodarce międzynarodowej.

4) Aspekt ideologiczny

• rozwój nacjonalizmu (przekonanie, że naród jest najważniejszą wartością);
• rozwój militaryzmu (oparcie potencjału państwa na posiadaniu stałej, silnej i licznej armii);
• rozwój imperializmu (działania zmierzające do rozszerzenia wpływów politycznych, militarnych, gospodarczych i kulturowych mocarstw na obszary do nich nienależące).

5) Aspekt społeczny

• dążenia uciśnionych narodów do posiadania niepodległego państwa; 
• konflikty etniczne na obszarze Bałkan;
• na przełomie XIX i XX w. interes narodowy był związany z prowadzeniem działań zbrojnych; 
• społeczeństwa miały liczne oczekiwania wobec władców; ci mogli je zaspokoić, prowadząc zwycięskie konflikty.

Bezpośrednią przyczyną wybuchu I wojny światowej był zamach na Franciszka Ferdynanda Habsburga w Sarajewie (28 czerwca 1914 r.). Jak do tego doszło?

• W 1908 r. Austro-Węgry zajęły Bośnię i Hercegowinę, co skutkowało konfliktem z Serbią. Działalność serbskiego wywiadu doprowadziła do utworzenia w 1911 r. w Bośni organizacji Czarna Ręka. Jej głównym celem było prowadzenie działalności terrorystycznej przeciwko władzom austro-węgierskim.
• 28 czerwca 1914 r. jeden z członków Czarnej Ręki – Gavrilo Princip – zastrzelił następcę tronu cesarskiego Austro-Węgier Franciszka Ferdynanda Habsburga oraz jego żonę Zofię. Zamach został potępiony przez opinię międzynarodową. 
• Austro-Węgry nie mogły pozostać obojętne. Cesarz Franciszek Józef I wystosował w stosunku do Serbii ultimatum i dał dyplomacji serbskiej 48 godzin na odpowiedź. Wymagania okazały się niemożliwe do zaakceptowania przez bałkańskie państwo, ponieważ ich zrealizowanie oznaczałoby utratę suwerenności przez Serbię. 
• Zgoda na część żądań okazała się dla Austro-Węgier niewystarczająca. 28 lipca 1914 r. Austro-Węgry wypowiedziały wojnę Serbii. W następnych dniach miał miejsce efekt domina spowodowany funkcjonowaniem trójprzymierza i trójporozumienia.

 

Rozwiązanie 3:

Przyczyny wybuchu I wojny światowe
Pośrednie	Bezpośrednie
Wyścig zbrojeń. Rywalizacja Austro-Węgier i Rosji o dominację na Bałkanach. Konflikt o kolonie. Francja dążyła do odzyskania Alzacji i Lotaryngii. Anglia chciała utrzymać dominację na morzach. Kocioł bałkański - konflikty na Bałkanach. Podział Europy dwa bloki polityczno-militarnych.	Zabójstwo arcyksięcia Franciszka Ferdynanda - następcy tronu Austro-Węgier.