Branka - przymusowy pobór ludności polskiej w szeregi wojska rosyjskiego na okres 25 lat, przeprowadzony został w Warszawie w nocy z 14/15 stycznia 1863 roku. Branka stała się bezpośrednią przyczyną wybuchu powstania styczniowego. Pobór został zarządzony przez margrabiego Aleksandra Wielopolskiego, ponieważ nie chciał on dopuścić do wybuchu powstania, lecz odciągnąć  młodych ludzi od niego poprzez  wciągniecie ich w szeregi wojska carskiego.