Wojna zimowa

Geneza:

• Szybkie zajęcie wschodnich obszarów Polski, zachęciło Stalina do sięgnięcia po nowe ziemie, przyznane mu na mocy paktu Ribbentrop - Mołotow (z sierpnia 1939 r.).
• W październiku 1939 r. ZSRS zażądał od Finlandii ustępstw terytorialnych. Gdy Finowie odmówili, wówczas (30 listopada 1939 r.) bez formalnego wypowiedzenia wojny, Armia Czerwona wtargnęła do ich kraju, a sowieckie lotnictwo zbombardowało Helsinki.
• Ekspansywna polityka Związku Radzieckiego,
• Prowokacje ZSRR mające wskazać na fińską winę w wybuchu wojny (np. rzekome ostrzelanie radzieckiej wsi przez fińskie wojska),
• Żądanie Związku Radzieckiego na przesunięcie granicy fińsko-radzieckiej o 25 kilometrów, co sprawiłoby, że byłaby bardzo blisko stolicy w Helsinkach, a do tego po radzieckiej stronie znalazłyby się umocnienia graniczne Finów, czyli tzw. linia Mannerheima.

Przebieg:

Działania zbrojne (wojna zimowa) toczyły się od listopada 1939 r. do marca 1940 r., głównie na Przesmyku Karelskim. Armią fińską  dowodził marszałek Carl Gustaf Mannerheim. Stalin planował szybkie zajęcie Finlandii i ustanowienie na jej terytorium komunistycznego rządu, jednak jego wojska zostały powstrzymane na granicy kraju przez umocnienia obronne tzw. linii Mannerheima. Wielu żołnierzy Armii Czerwonej poniosło śmierć z powodu braku odpowiedniego wyposażenia. Finowie, w przeciwieństwie do swoich przeciwników doskonale znali warunki klimatyczne panujące w ich kraju, dzięki czemu mogli zadawać Sowietom dotkliwe straty. Traktat kończący wojnę zimową podpisano 12 marca 1940 r. Finlandia utraciła ponad 10% swojego terytorium wraz z miastem Wyborg, ale zdołała zachować niepodległość.

Skutki:

• Upokorzenie Armii Czerwonej, która nie mogła długo poradzić sobie ze znacznie mniej licznymi i gorzej uzbrojonymi wojskami Finlandii,
• Wyrzucenie ZSRR z Ligii Narodów (jako jedynego kraju w historii) oraz potępienie ich działań,
• Utrata przez Finlandię 10% swojego terytorium, jednak kraj zachowuje niepodległość,
• Zawarcie traktatu pokojowego, zgodnie z którym ZSRR uzyskiwało pewne nabytki terytorialne, jednak nie zaspokajało dążeń ekspansji Związku Radzieckiego,
• Uczynienie Finlandii bezbronną w związku z pochłonięciem przez ZSRR terenów, które zawierały Linię Mannerheima.