Sytuacja społeczeństwa polskiego po upadku Rzeczpospolitej:

Po utracie przez Rzeczpospolitą niepodległości w wyniku III zaborów dokonanych w latach 1772, 1793 i 1795 r. ziemie polskie znalazły się w granicach Austrii, Prus oraz Rosji. Położenie Polaków w nowej rzeczywistości znacznie odbiegało od tego sprzed zaborów. Przede wszystkim nastąpił spadek roli szlachty. Dotychczas cieszyła się ogromnymi przywilejami i stanowiła główną siłę w państwie. Upadek Rzeczpospolitej spowodował, że szlachta musiała się dostosować do systemu politycznego panującego w państwach zaborczych. Nie gwarantował on swobód ani nie przywilejów. Odtąd szlachta stała się jedynie poddanymi obcego monarchy. 

Dla chłopstwa kres Rzeczpospolitej spowodował nałożenie nowych obowiązków takich jak: służba wojskowa oraz obciążenia podatkowe. Na terenie Prus i Austrii chłopi uzyskali ochronę prawną przed samowolą szlachecką. W zaborze rosyjskim sytuacja chłopów pogorszyła się ze względu na utrzymanie sądownictwa patrymonialnego.

Główne problemy społeczne po upadku Rzeczpospolitej:

• istnienie narodu bez państwa;
• postępująca walka z kulturą i tradycją polską przez zaborców;
• ucisk fiskalny chłopów.

Podejmowane działania:

• zawiązywanie organizacji spiskowych;
• planowanie wzniecenia powstania;
• powołanie Towarzystwa Przyjaciół Nauk, który służył upowszechnianiu kultury polskiej i nauki;
• stworzenie „słownika języka polskiego” przez Samuela Bogumiła Lindego, który służył podtrzymaniu funkcjonowania języka polskiego.