Demokratyzacja w II połowie XIX wieku przybrała różnorodne formy:

• W wielu krajach (np. w Wielkiej Brytanii) monarchowie oddali część władzy parlamentom i rządom oraz stopniowo zwiększali ich uprawnienia. Upowszechniła się idea parlamentaryzmu.
• Zanikały stosunki feudalne, zlikwidowano poddaństwo chłopów i podziały stanowe.
• Szlachectwo przestało być warunkiem koniecznym do posiadania ziemi.
• Większość ludzi miała równe prawa i jednakowe szanse awansu społecznego.
• Rozszerzano prawa wyborcze (kobiety wciąż nie miały wpływu na życie polityczne państwa).
• Wzrosła polityczna i społeczna aktywność obywateli, np. rozwijały się partie polityczne oraz prasa i czasopisma.
• Ludzie zakładali organizacje, kluby, fundacje i związki zawodowe.
• Przedstawione powyżej zmiany spowodowały uformowanie się społeczeństwa obywatelskiego, które było odpowiedzialne za losy kraju i identyfikujące się z nim. Wkroczenie mas do polityki oznaczało, że coraz więcej ludzi mogło aktywnie uczestniczyć w życiu politycznym państwa.