Struktura społeczeństwa stanowego

• Duchowieństwo

Stan duchowny wyodrębnił się w XIII wieku. O przynależności do niego decydowało przyjęcie święceń kapłańskich lub zakonnych. Duchowieństwo było najlepiej wykształconą grupą w średniowiecznym społeczeństwie. Znali oni język łaciński, potrafili czytać i pisać. Biskupi oraz zakonnicy stanowili elitę intelektualną oraz polityczną ówczesnej Europy. Byli wykładowcami na uniwersytetach, autorami i kopistami rękopiśmiennych ksiąg. Pełnili ponadto funkcje doradców i sekretarzy władców. Duchowni udzielali sakramentów, prowadzili parafialne oraz przykatedralne szkoły. Byli związani z władcami danego państwa, podlegali bezpośrednio papieżowi, któremu składali śluby posłuszeństwa.

• Rycerstwo

Było wpływową warstwą w średniowiecznym społeczeństwie. Władcy, aby zapewnić sobie poparcie tego stanu, nadawali mu liczne lenna. Otrzymane od monarchy posiadłości zapewniały rycerzom duże zyski, stanowiły podstawę ich utrzymania. W zamian za nadanie lenna, przedstawiciele stanu rycerskiego służyli seniorowi radą oraz pomocą w razie wybuchu wojny. Każdy rycerz utrzymywał oddziały składające się z kilku zbrojnych. Rycerze szkolili się we władaniu bronią np. w trakcie turniejów rycerskich. Byli zobowiązani do postępowania zgodnego z kodeksem rycerskim.

• Mieszczaństwo

Mieszkańcy miasta posiadali inne prawa niż pozostali poddani. Średniowieczni władcy nie rozsądzali spraw mieszczan, nie pobierali od nich bezpośrednio podatków. Mieszczanie dzielili się na: patrycjat, pospólstwo oraz plebs. Patrycjat stanowił najbogatszą warstwę mieszkańców miasta. Tworzyli ją kupcy oraz właściciele warsztatów rzemieślniczych. To do nich należała władza w mieście, mieszkali w okazałych kamienicach w pobliżu ratusza. Pospólstwo było najliczniejszą grupą w mieście, jednak przysługiwała im tylko część praw. Tworzyli ją mniej zamożni kupcy oraz rzemieślnicy, zakładający cechy w których szkolili czeladników. Plebs stanowił najuboższą warstwę wśród mieszczan. Do tej grupy należeli pracownicy najemni, żebracy, włóczędzy oraz zbiegli ze wsi chłopi. Przedstawiciele plebsu nie posiadali żadnych praw.

• Chłopi

Stanowili większość średniowiecznego społeczeństwa. Należało do niego około 80% Europejczyków. Głównym źródłem dochodów średniowiecznych chłopów było rolnictwo. Chłopi dzierżawili ziemię należącą do pana - rycerza, opata lub biskupa. Pracując na polu pana odrabiali pańszczyznę, płacili podatek na rzecz swojej parafii tzw. dziesięcinę, dodatkowo obciążały ich podatki na rzecz państwa. Kmiecie nie posiadali żadnych przywilejów.