Porównanie:

Oba dokumenty są przywilejami nadanymi szlachcie, jednak różni je grupa docelowa. Przywilej mielnicki skierowany jest do możnowładztwa reprezentowanego przez senat. To jemu nadaje dużą władze, wedle której król każdą decyzje musi skonsultować z radą senacką, a następnie uzyskać jej zgodę na przeprowadzenie danego działania. Konstytucja Nihil novi skierowana jest z kolei do ogółu szlachty, którą reprezentowała izba poselska w sejmie. Od tego momentu król nie mógł wprowadzać żadnych ustaw czy zmian ustrojowych bez uzyskania na to zgody sejmu. Oba dokumenty w sposób znaczny ograniczały władze królewską w Rzeczypospolitej.

Sposoby uzasadnienia wprowadzenia regulacji ustrojowych:

Przywilej mielnicki:

• różne charaktery królów, których namiętności mogą prowadzić do złych decyzji;
• zasiadanie w senacie odpowiednich, mądrych obywateli, których działanie zgodnie z tym przywilejem nie dopuszczać miało do wprowadzania złych rozporządzeń przez króla;
• zapobieżenie mszczeniu się przez króla na swoich doradcach, którzy sprzeciwili się jakiemuś jego pomysłowi, który uznali za niesłuszny.

Konstytucja Nihil Novi:

• prawa dotyczą całego narodu, więc naród powinien wyrazić na nie zgodę nim zostaną wprowadzone;
• zapobieżenie przez sejm wprowadzeniu ustaw krzywdzących ludność Rzeczypospolitej;
• niedopuszczenie przez sejm zmian w prawie, które zmniejszyłyby wolność ludności (szlachty).