Napoleon III, który został cesarzem w 1852 roku. Był władcą niezwykle ambitnym. Pozycja cesarza w systemie politycznym Francji była bardzo silna: skupiał w swym ręku władzę wykonawczą, powołując i odwołując ministrów, miał także wyłączne prawo inicjatywy ustawodawczej. Dążył do przywrócenia dominującej pozycji politycznej Francji w Europie. Realizacją jego planów był udział Francji w wojnie krymskiej przeciw Rosji. Jednak poza prestiżem politycznym wojna w latach 1853-1856 nie przyniosła zwycięskiej Francji wymiernych korzyści, a jej koszty były ogromne (podczas wojny życie straciło około 95 tysięcy Francuzów). Napoleon III dążył także do przebudowy sceny politycznej Europy poprzez wyeliminowanie wpływów austriackich na Półwyspie Apenińskim. W 1858 roku Francja wraz z Piemontem stoczyła zwycięską wojnę z Habsburgami. Ceną za pomoc Francji było przekazanie jej przez Piemont części własnego terytorium: Nicei i Sabaudii, co więcej Austria utraciła Lombardię. Wojska francuskie podejmowany także interwencje zbrojne poza Europą (w Syrii, Chinach i Meksyku), które nie zawsze kończyły się sukcesem. Zaangażowanie się w latach 1861-1867 w konflikt w Meksyku pociągnęło za sobą liczne ofiary wśród francuskich, skutkowało całkowitą klęską i kompromitacją. Narastające niezadowolenie warstw uboższych oraz niepowodzenia Francji na arenie międzynarodowej zaowocowały spadkiem popularności Napoleona III wśród społeczeństwa. Świadczyły o tym wyniki wyborów z 1869 roku, w których opozycja republikańska i liberalna zanotowała aż o 70% wzrost ilości oddanych na nią głosów. O zmianie politycznej we Francji zadecydowała wojna z Prusami w 1870 roku. 2 września Napoleon III dostał się do niewoli, a upadek II Cesarstwa był przesądzony. 4 września powstał Rząd Obrony Narodowej na czele z Leonem Gambettą - przywódcą partii republikańskiej. Ogłosił on koniec panowania Napoleona III i narodziny III Republiki Francuskiej, która trwała przez następne 70 lat.