Polityczne i społeczne przyczyny sukcesów reformacji w Polsce:

• Zmiana polityki za panowania Zygmunta Augusta - na początku swoich rządów ostatni Jagiellon odstąpił od radykalnego postępowania wobec innowierców;
• W XVI wieku Rzeczpospolita była już państwem wielowyznaniowym;
• Szlachta polska stawiała na utrzymanie tolerancji wyznaniowej w państwie, w szczególności w okresie bezkrólewia;
• W 1572 r. uchwalono akt konfederacji warszawskiej, który gwarantował wolność i swobodę wyznania;
• Zniechęcenie szlachty wobec surowości kar sądów kościelnych oraz możliwość poszerzenia swoich wolności poprzez tworzenie wspólnot protestanckich; 
• Przyjęcie wyznania luterańskiego przez księcia pruskiego Albrechta Hohenzollerna.

Porażki reformacji w Polsce:

• Wypędzenie arian i zamknięcie Akademii Rakowskiej;
• Sprowadzenie zakonu jezuitów przez Stanisława Hozjusza;
• Polityka Zygmunta III Wazy polegająca na cichym przyzwoleniu na prześladowania protestantów i niszczenie zborów;
• Potępienie aktu konfederacji warszawskiej na synodzie piotrkowskim i nałożenie sankcji karnej dla zwolenników artykułów dokumentu.