Tezy tajnego referatu Chruszczowa:

W lutym 1956 r. na XX Zjeździe KPZR Nikita Chruszczow wygłosił referat pt. "O kulcie jednostki i jego następstwach".

Podczas zjazdu, który odbył się w Moskwie przy udziale 55 delegacji partii komunistycznych, Chruszczow przedstawił nowe tezy polityczne. Stwierdził, że pomimo istnienia państw kapitalistycznych, wojny  nie są nieuniknione, a państwa o odmiennych ustrojach mogą współpracować i współistnieć. Wskazał, że dotychczasową konfrontację militarną powinna zastąpić konfrontacja ideologiczna. Różne państwa mogły dojść do socjalizmu różnymi drogami, a sprawowanie władzy w tym systemie ustrojowym powinno mieć charakter kolegialny.

W swoim referacie Chruszczow poddał druzgocącej krytyce rządy Stalina i ujawnił zbrodnie oraz wszystkie nieprawidłowości, nazwane "wypaczeniami socjalizmu". Krytyka "kultu jednostki" załamała mit ZSRR jako "postępowego państwa robotników i chłopów". 

Wpływ wystąpienia na sytuację w ZSRR i w krajach demokracji ludowej:

Odczytany na antenie referat Chruszczowa doprowadził do odwilży w niektórych państwach "demokracji ludowej".

W okresie "odwilży" ogłoszono amnestię dla więźniów politycznych, przeprowadzono rehabilitację skazanych i złagodzono cenzurę. Wycofanie stosowania kultu jednostki, w dużej mierze wycofano się z kolektywizacji, wycofywano się ze stalinizmu, zliberalizowano podejście do ludności, zmniejszono wpływ socrealizmu na sztukę.

Przykładem zmian w polityce międzynarodowej było zakończenie konfliktu koreańskiego oraz porozumienie Chruszczowa z Josipem Brozem-Tito. ZSRR uwolnił niemieckich więźniów wojennych i zawarł traktat pokojowy z Austrią w 1955 r. Na jego mocy z terytorium austriackiego wycofano sowieckie wojska. W Polsce do odwilży doszło dopiero w 1956 roku, po dojściu do władzy Władysława Gomułki.