Demokracja szlachecka był to ustrój państwowy funkcjonujący w Rzeczpospolitej w okresie od XVI do XVIII wieku. Ustrój ten ukształtował się pod wpływem szeregu przywilejów, którzy władcy nadawali szlachcie w celu uzyskania ich politycznego wsparcia. Pierwszy przywilej został wydany przez Ludwika Węgierskiego  w 1374 r. w Koszycach. Kluczowym, jednak w budowaniu nowego ustroju okazał się dokument konstytucji Nihil novi, który został wydany w 1505 r. przez króla Aleksandra Jagiellończyka. Konstytucja zakazywała monarsze uchwalania prawa bez uprzedniego uzyskania zgody szlachty.

Ustrój demokracji szlacheckiej opierał się na funkcjonowaniu sejmów walnych, w czasie których podejmowano najważniejsze decyzję w państwie. Monarcha zwoływał je co 2 lata. Sejm walny składał się z trzech stanów sejmujących: króla, senatu oraz izby poselskiej. Do Senatu należeli urzędnicy królewscy oraz wyżsi hierarchowie, natomiast w izbie poselskiej przedstawiciele szlachty wybrani w czasie sejmików, na których uchwalano także instrukcje poselskie. Obrady sejmu trwały około 6 tygodni. Omawiane przez posłów projekty ustaw wymagały jednomyślnego zatwierdzenia, aby stać się wiążącym prawem państwowym.

Od 1652 r. popularną praktyką stała się zasada liberum veto, która dawała prawo szlachcicowi na przerwanie obrad sejmu.