Polityka obu okupantów wobec Polaków. 

Okupacja niemiecka:

- Część obszarów zajętych przez Niemców we wrześniu 1939 r. została bezpośrednio anektowana przez III Rzeszę - Pomorze Gdańskie, Wielkopolska, polska część Górnego Śląska, Suwalszczyzna, ziemia łódzka - miały ulec jak najszybszej germanizacji i zostać całkowicie zunifikowane z resztą państwa niemieckiego. 

- Od września 1939 r. do wiosny 1940 r. na podstawie tzw. list proskrypcyjnych na terenach wcielonych do III Rzeszy zabito ponad 80 tys. przedstawicieli polskich elit - duchownych, ziemian, nauczycieli, urzeników państwowych i harcerzy. Część Polaków wysiedlono do Generalnego Gubernatorstwa (ok. 800 tys. osób).

- Z ziem centralnej Polski zajętych przez wojska niemieckie utworzono w 1939 r. Generalne Gubernatorstwo. Celem polityki okupacyjnej na tym terenie stało się przekształcenie Polaków w "podludzi", stanowiących wyłącznie siłę roboczą wykorzystywaną na potrzeby gospodarki niemieckiej. 

- Okupanci zlikwidowali polskie instytucje kultury i większość szkół. Zabroniono posiadania radioodbiorników, zamknięto muzea i sale koncertowe. Pozostawiono jedynie szkoły podstawowe i zawodowe. Konfiskowano majątki oraz dzieła sztuki. 

- Prowadzono eliminację polskiej inteligencji: Sonderaktion Krakau, Akcja AB. 

- W 1942 r. na Zamojszczyźnie podjęto próbę całkowitego wysiedlenia tamtejszej ludności Polski. Szczególny los spotkał najmłodszych - Dzieci Zamojszczyzny. Według szacunków historyków, Niemcy wysiedlili z Zamojszczyzny ponad 30 000 dzieci ("Aktion Zamość"). 

- Polaków masowo wywożono na roboty przymusowe do III Reszy (ok 2,3 - 3 mln osób). 

- Gospodarka GG była ściśle kontrolowana przez Niemców, którzy wymuszali obowiązkowe dostawy (tzw. kontyngenty). 

Okupacja sowiecka:

- Pod okupacją sowiecką od września 1939 do czerwca 1941 r. znalazły się ziemie II Rzeczypospolitej na wschód od Pisy, Narwi, Bugu i Sanu. 

- W październiku 1939 r. w atmosferze terroru zostały przeprowadzone wybory do zgromadzeń ludowych tzw. Zachodniej Białorusi i Zachodniej Ukrainy. Ich ludność "poprosiła" o włączenie zajętych przez Armię Czerwoną obszarów do ZSRR. Sowiecka propaganda od samego początku podreślała, że Armia Czerwona przyniosła na te tereny wolność i wyzwolenie spod "pańskiego jarzma".

- Wiosną 1940 r. na rozkaz najwyższych władz ZSRR w bestialski sposób, strzałem w tył głowy rozstrzelano 22 tys. polskich oficerów (Zbrodnia Katyńska).

- Mieszkańców polskich Kresów Wschodnich poddano sowietyzacji. Przeprowadzono nacjonalizację przemysłu oraz kolektywizację rolnictwa. Zarekwirowano oszczędnosci państwowe i dokonano niekorzystnej wymiany walut.