Artykuły henrykowskie ograniczały w dużym stopniu władzę króla w Rzeczypospolitej, gdyż zobowiązywały go między innymi do: przestrzegania zasad wolnej elekcji (król zrzekł się dziedzicznych praw do tronu), zachowania wszystkich dotychczasowych przywilejów szlacheckich, zwoływania sejmu co 2 lata, niepodejmowanie decyzji w sprawach polityki wewnętrznej (m.in.nienakładania podatków, niezwoływania pospolitego ruszenia) i zagranicznej (wypowiadania wojny) bez zgody sejmu. Mimo artykułów henrykowskich gwarantujących szlachcie przywileje i dających jej prawo do wypowiadania posłuszeństwa, władza monarchy była nadal silna. Mógł on decydować o obsadzie urzędów i nadawać królewszczyzny, czyli ziemie pozostające w jego dyspozycji. Fakt, iż urzędy w Rzeczypospolitej były piastowane dożywotnio, powodował, że sprawujący je możni pozostawali jednak w dużym stopniu niezależni, a nawet występowali niejednokrotnie przeciwko polityce monarchy.