Ruch husytów w XV w. i skutki jego działań

- W XV w. Jan Hus teolog i rektor Uniwersytetu Praskiego został przywódcą grupy czeskich reformatorów. Zwolenników jego nauk nazwano husytami. Działania Husa zyskały poparcie nie tylko wśród mieszczan i chłopstwa, lecz części szlachty i niższego kleru. Zwolennicy zmian domagali się przetłumaczenia Biblii na języki narodowe oraz prawa do głoszenia zasad wiary. Chcieli odebrać duchowieństwu majątki i władzę świecką, oraz wprowadzenia Eucharystii w dwóch postaciach- wina i chleba.
W 1415 r. sobór obradujący w Konstancji, wezwał do przybycia Husa jako głównego krzewiciela herezji. Mimo posiadania królewskiego listu żelaznego, gwarantującego bezpieczną podróż i pobyt w Konstancji, po przybyciu na miejsce Hus został aresztowany i postawiony przez sobór w stan oskarżenia. Nie odwołał swoich poglądów. W 1415 r. spalono go na stosie.

Stracenie Jana Husa nie oznaczało końca husytyzmu. Śmierć reformatora wywołała w Czechach falę oburzenia. Na popularność ruchu w XV - stuleciu wpłynęły nie tylko kwestie religijne, lecz także czynniki ekonomiczne i narodowościowe. 

Husyci byli wewnętrznie podzieleni, na utrakwistów i taborytów. 

• Utrakwiści - umiarkowany odłam opowiadający się za komunią pod dwiema postaciami oraz głoszeniem kazań w języku narodowym. 
• Taboryci - radykalna grupa odrzucająca władzę papieża i hierarchię kościelną. 

Umiarkowani utrakwiści zawarli porozumienie z cesarzem Zygmuntem Luksemburskim. Osamotnieni taboryci zostali pokonani w bitwie pod Lipanami (1434 r.). 

W 1436 r. zawarto porozumienie - tzw. kompaktaty praskie. Na ich mocy utrakwiści uznali prawo Zygmunta Luksemburskiego do korony czeskiej i władzę papieską. Mieli własny Kościół, który był w rzeczywistości czeskim kościołem narodowym. Przestał on istnieć w czasie wojny trzydziestoletniej (1618 - 1648).