Przyjmuje się, że od roku 509 p.n.e. obalając monarchię stworzono na jej podwalinach nowy ustrój zwany republiką. Opierał się on na władzy ogółu obywateli, którzy byli reprezentowani przez wybieranych przez siebie aparat urzędniczy. Najważniejsi w państwie byli konsulowie, kierujący polityką państwa. Niżej w hierarchii znajdowali się pretorzy, edylowie i kwestorzy. W sytuacjach  zagrożenia powoływano na pół roku urząd dyktatora. Co pięć lat wybierano też cenzorów. Senat zajmował się opiniowaniem projektów ustaw i prowadzeniem polityki zagranicznej. Zgromadzenie ludowe wybierało urzędników, uchwalało  prawa i decydowało o wojnie i pokoju. Wprowadzono też organ zwany trybunem ludowym, który chronił praw mniej zamożnych warstw zwanych plebejuszami. Ze względu na liczne konflikty wewnętrzne w Rzymie wybuchały wojny domowe. Ich ostatecznym zwycięzcą został Oktawian August, który stał się pierwszym cesarzem.  W nowym ustroju cały aparat urzędniczy wykonywali zadania powierzone przez cesarza.Prowincje zostały podzielone na publiczne i cesarskie. Oprócz tego cesarz posiadał swoich własnych urzędników, którzy pomagali mu w sprawowaniu urzędu.