Państwo rzymskie w okresie od VI do I wieku p.n.e. nazywane jest republiką, ponieważ na jego obszarze funkcjonował tego rodzaju ustrój.

Był to nowy ustrój państwa rzymskiego, wprowadzony przez Oktawiana Augusta w 27 r. p.n.e. nazywany był „komedią republiki”, ponieważ zachowywał jedynie jej pozory. W rzeczywistości władza należało do princepsa. Oktawian pozostawił w senacie jedynie swoich zwolenników, sam otwierał listę senatorów (princeps senatus). Senat nadał Oktawianowi przydomek August - co oznacza dosłownie „wywyższony przez bóstwo”. Oktawianowi przysługiwał tytuł imperatora oraz uprawnienia trybunów ludowych: prawo weta, zgłaszania projektów ustaw oraz nietykalność osobista. Princeps miał prawo zgłaszania kandydatów na urzędy, zarządzał również większością prowincji. Przejął także funkcje najwyższego kapłana, co zapewniało mu zwierzchnictwo nad sprawami kultu. Przede wszystkim miał jednak wyłączne zwierzchnictwo nad armią. Nadal funkcjonowały urzędy republikańskie, ale o ich obsadzie decydował cesarz. Z instytucji republikańskich zlikwidowano zgromadzenie obywatelskie, pozostawiono senat, który obok aparatu urzędniczego i armii stanowił podporę władzy cesarza.

W poniższej tabelce przedstawiono władze republiki rzymskiej:

Władze republiki rzymskiej	Kto do nich należał?	Czym się zajmowały?
zgromadzenie ludowe	W zgromadzeniu ludowym mogli uczestniczyć wszyscy obywatele.	Zgromadzenia ludowe m.in. wybierały urzędników państwowych, decydowały o wojnie i pokoju oraz ogłaszały nowe prawa. W momencie, gdy państwu zagrażało niebezpieczeństwo powoływano dyktatora (na okres 6 miesięcy).szych sprawach decydowała arystokracja.
konsulowie	Obywatele, wybrani przez zgromadzenie ludowe, okres ich urzędowania wynosił rok.	To najważniejsi urzędnicy, byli dowódcami wojskowymi, dysponowali władzą administracyjną, zwoływali senat i zgromadzenia ludowe. Posiadali również uprawnienia sądownicze.
senat	Senatorami zostawali zazwyczaj byli urzędnicy państwowi, ich urząd był dożywotni.	Senatorowie zarządzali finansami republiki, kierowali jej polityką zagraniczną i doradzali urzędnikom państwowym.
trybuni ludowi	Trybuni ludowi byli wybierani przez gromadzenie ludowe, początkowo urzędowało 2 trybunów, z czasem - 10.	Służyli pomocą plebejuszom, a następnie wszystkim obywatelom. Chronili przed nadużyciami innych urzędników. Byli nietykalni i dysponowali prawem sprzeciwu (weta).