Losy Legionów Polskich w czasie I wojny światowej (1914 - 1918)

W czasie I wojny światowej Legiony Polskie walczyły po stronie państw centralnych. Podstawę kadrową Legionów Polskich stanowiła Pierwsza Kompania Kadrowa (będąca pododdziałem polskich żołnierzy zorganizowanych przez Józefa Piłsudskiego w Krakowie), członkowie Związku Strzeleckiego oraz młodzież skupiona w Towarzystwie Gimnastycznym "Sokół". We wrześniu 1914 roku za zgodą dowództwa wojsk austriacko-węgierskich powstały dwa legiony: Wschodni i Zachodni. Po ich reorganizacji w latach 1915-1917 Legiony składały się już z trzech brygad: słynną I i III Brygadą dowodził Józef Piłsudski, a II - gen. Józef Haller. W latach 1914 - 1916 oddziały polskie walczyły pod Nowym Korczynem, Laskami, Limanową, Kostiuchnówką i Rokitnem.

W okresie walk powstał słynny "Marsz I Brygady" - "My Pierwsza Brygada/ Strzelecka gromada/ Na stos rzuciliśmy/ Swój życia los/ na stos, na stos, na stos".

W 1917 r. niekorzystny dla państw centralnych przebieg wojny sprawił, że Piłsudski zmienił swoje koncepcje polityczne. Uznał, że dalsza walka przeciwko entencie nie służy polskim interesom. W lipcu 1917 r. Piłsudski wywołał kryzys przysięgowy: polecił żołnierzom Legionów odmówić złożenia przysięgi. Ryzykował życie, ponieważ Niemcy mogli go rozstrzelać. 

I i III Brygada Legionów zostały rozwiązane, a Piłsudskiego oskarżono o bunt i osadzono w więzieniu w Magdeburgu. 

Jedynie II Brygada dowodzona przez gen. Hallera, pozostała wierna państwom centralnym aż do 1918 r. 

Należy podkreślić, że żołnierze Legionów Polskich walczyli na frontach I wojny światowej zaciekle, nie załamywali się kiedy zabrakło oficera, czy dowódcy. Legioniści trwali na posterunku do końca. Czyn Legionów wywarł ogromny wpływ na sprawę Polski podczas I wojny światowej.