Orientacja proaustriacka - Józef Piłsudski

• Liczyli na odzyskanie przez Polskę niepodległości dzięki pomocy państw centralnych, zwłaszcza Austro-Węgier.
• Wysuwano koncepcję trialistycznej monarchii austro-węgiersko-polskiej.
• Za największego wroga uznano Rosję.

Orientacja prorosyjska - Roman Dmowski

• Liczyli na odzyskanie przez Polskę niepodległości dzięki pomocy Rosji (ententy). 
• Za największe zagrożenie dla narodu polskiego uznano Niemcy.
• Roman Dmowski uznał za konieczne podjęcie walki z cesarstwem niemieckim, a następnie zjednoczenie ziem polskich w ramach państwa rosyjskiego i uzyskanie autonomii podobnej do tej, jaką cieszyła się Finlandia.