Przyczyny narastania konfliktu między Rzecząpospolitą a Kozakami.

Kozacy łupili posiadłości tureckie i tatarskie leżące na wybrzeżach Morza Czarnego i sprowadzali na Rzeczpospolitą niebezpieczeństwo wojny z Turcją. Od mieszkańców Zaporoża trudno było wyegzekwować posłuszeństwo i przestrzeganie prawa. Kozacy występowali przeciwko ruskim i polskim magnatom, żądali poszerzenia rejestru i dążyli do uzyskania praw zrównujących ich w rzeczywistości z polsko - litewską szlachtą.

• Zaporożcy piszący list do sułtana, obraz pędzla Iiji Repina (XIX w.)