W momencie śmierci Zygmunta II Augusta (1572 r.) w Polsce rozpoczął się okres bezkrólewia. Szlachta, w celu zachowania porządku i bezpieczeństwa w państwie zawiazywała konfederacje. Powoływała również sądy kapturowe dla zachowania praworządności. W tym czasie nie funkcjonowały sądy zwyczajne (działające w imieniu króla).

Ustalono wówczas, że najwyższą władzę w czasie bezkrólewia sprawować będzie interreks. Tę fukcję powierzono prymasowi, czyli zwierzchnikowi Kościoła katolickiego w Polsce. Do zadań intereksa należało: przygotowanie elekcji - wyboru nowego monarchy. 

Następnie zwoływano sejm przedelekcyjny (sejm konwokacyjny), na którym miano ustalić porządek elekcji i wyłonić kandydatów do tronu. 

Na sejmie elekcyjnym spośród kandydatów wybierano króla, który zaprzysięgał Artykuły henrykowskie oraz pacta conventa.

W wyborze monarchy mógł wziąć udział każdy szlachcic. Okres bezkrólewia miał zakończyć sejm koronacyjny w Krakowie (koronacja nowego monarchy).