Rokosz i nazwisko przywódcy

Data

Władca

Przyczyny

Skutki

Mikołaj Zebrzydowski (rokosz Zebrzydowskiego)

1606 - 1609

Zygmunt III Waza

• Próba wzmocnienia władzy przez Zygmunta III Wazę.

• Obawa przed ograniczeniem wolności szlacheckiej i próby wprowadzenia absolutyzmu.

• Władca chciał, aby na sejmach rozpatrywano tylko sprawy istotne dla całego państwa, a obrady zawsze kończyły się podejmowaniem uchwał. Dążył do stworzenia stałej armii i wprowadzenia podatków, które nie wymagałyby każdorazowej zgody sejmu.

• W wyniku klęski rokoszan pod Guzowem - buntownicy ukorzyli się przed władcą. Zygmunt III Waza zrezygnował ze swoich planów.

Jerzy Lubomirski (rokosz Lubomirskiego)

1665 - 1666

Jan Kazimierz Waza

• Chęć przeprowadzenia reform wewnętrznych w państwie przez Jana Kazimierza - m.in. głosowanie konstytucji sejmowych większością głosów, wprowadzenie stałych podatków, powołanie rad urzędujących pomiędzy posiedzeniami sejmu. Król połączył swoje projekty z inicjatywą przeprowadzenia elekcji vivente rege.

• Jan Kazimierz Waza zrezygnował ze swoich planów (planował, aby tron Rzeczypospolitej objęli przedstawiciele francuskiego rodu Kordeuszów), ogłosił amnestię dla rokoszan oraz zobowiązał się do wypłaty żołdu ich wojskom. Lubomirski został pozbawiony godności i wyjechał na Śląsk, gdzie wkrótce zmarł.