Powstanie żelaznej kurtyny miało istotne znaczenie dla dziejów Europy po zakończeniu II wojny światowej. Rozpoczęło okres izolacji pomiędzy państwami Wschodu i Zachodu.

Termin "żelazna kurtyna" pochodzi z przemówienia premiera Wielkiej Brytanii Winstona Churchilla wygłoszonego w marcu 1946 r. w Fulton, w którym stwierdził: "Od Szczecina nad Bałtykiem do Triestu nad Adraitykiem w poprzek całego kontynentu zapadła żelazna kurtyna. Poza tą kurtyną leżą wszystkie stolice starych państw Europy Środkowej i Wschodniej - leży strefa sowiecka". Po zakończeniu II wojny światowej komuniści pod kierownictwem ZSRR i Józefa Stalina wprowadzili w państwach Europy Środkowo - Wschodniej swoje rządy, które trwały do lat 1989 - 1991.

Wszelkie zrywy antykomunistyczne i wolnościowe (w Polsce, Niemieckiej Republice Demokratycznej, na Węgrzech i w Czechosłowacji) były krwawo tłumione. Symbolem żelaznej kurtyny stał się zburzony w sierpniu 1961 r. mur berliński.