Bizancjum nie upadło tak jak cesarstwo zachodnie, ponieważ zdołało obronić swoje granice i utrzymać ciągłość instytucji rzymskich. O sile cesarstwa decydowały wówczas cztery podstawowe czynniki: prężna gospodarka, skuteczna cywilna kadra urzędnicza, przebiegli dyplomaci oraz lojalna armia. Cesarstwo wschodniorzymskie posiadało solidne zaplecze gospodarcze, gęstą sieć miast oraz stabilny system monetarny. Ponadto pełny skarbiec państwowy, umożliwiał utrzymanie stałej armii oraz wysyłanie kosztowych podarunków barbarzyńskim wodzom - w zamian za zaniechanie ataków.