Związek przyczynowo skutkowy:

D - C - A - B

D. Wybuch wojen Rzeczypospolitej z sąsiadami i Kozakami.

C. Śmierć ok. jednej trzeciej ludności Rzeczypospolitej spowodowana działaniami wojennymi, głodem i chorobami.

A. Brak rąk do pracy w majątkach szlacheckich.

B. Wzrost wymiaru pańszczyzny i zaostrzenie poddaństwa chłopów.