Georóżnorodność to pojęcie bardzo szerokie, rozumiane jako naturalne zróżnicowanie powierzchni Ziemi, obejmujące różnego typu formy i systemy geologiczne, geomorfologiczne, glebowe i związane z wodami, które wytworzyły się w naturalny sposób w wyniku procesów zewnętrznych i wewnętrznych a także pod wpływem działalności człowieka. Już z samej definicji tego terminu wynika, że wpływa ona bardzo mocno na różnorodność biologiczną. Georóżnorodność tworzy bowiem różne warunki dla życia roślin i zwierząt, a to przekłada się na ich większe zróżnicowanie gatunkowe. Przykładowo:
- skały mają różne właściwości - na przykład wapienie mają odczyn zasadowy i lepiej będą rosły na nich rośliny wapieniolubne, takie jak szarotka alpejska czy goździk wczesny; z kolei piaski mają odczyn kwaśny i tam spotkamy zupełnie inne rośliny, np. drzewa iglaste czy też wrzosy.
- duże zróżnicowanie rzeźby terenu przekłada się na różny mikroklimat a także zmiany temperatury i sum opadów wraz ze wzrostem wysokości bezwzględnej; ma to proste przełożenie na szatę roślinną, co bardzo dobrze widać w górach, gdzie tworzą się piętra roślinne - im wyżej, tym trudniejsze warunki środowiskowe i bardziej wytrzymałe rośliny. W ślad za zmieniającą się szatą roślinną idzie także zmiana gatunkowa zwierząt, zwłaszcza roślinożernych, dla których rośliny stanowią główne pożywienie; z tego właśnie względu w górach obserwuje się dużą bioróżnorodność. Niejednokrotnie spotykane są tam nawet endemity.
Georóżnorodność wpływa także na różnorodność krajobrazową. Przykładowo - różne typy skał podlegają w różnym stopniu procesom rzeźbotwórczym, co prowadzi do wytworzenia się zupełnie innych typów rzeźby a tym samym i krajobrazu. Obecność w podłożu skał wapiennych sprawia, że intensywnie mogą tam rozwijać się procesy krasowe, w następstwie których pojawiają się takie formy rzeźby jak jaskinie, lejki krasowe, ponory i wywierzyska. W takim przypadku mówi się wręcz o krajobrazie krasowym. Zupełnie inaczej natomiast procesy rzeźbotwórcze będą zachodziły w lessach - skały te mają niewielką odporność na wymywanie, co prowadzi do intensywnej erozji wodnej, w następstwie której często tworzą się wąwozy. Jednocześnie na skałach tych często powstają niezwykle żyzne gleby - czarnoziemy, które w większości przypadków wykorzystywane są na potrzeby rolnictwa. Powstanie więc krajobraz rolniczy urozmaicony i poprzecinany miejscami wąwozami. Jak widać, wystarczy w podłożu inny rodzaj skał, a to wystarcza już do wytworzenia się zupełnie innego typu krajobrazu.
To tylko nieliczne przykłady, które potwierdzają to, że georóżnorodność wpływa zarówno na różnorodność biologiczną jak i na różnorodność krajobrazową.
Damian Hełdak
Nauczyciel geografii
Zobacz lekcje, które wyjaśnią temat krok po kroku:
Tutaj pojawi się lista Twoich książek
Zaloguj się i zacznij tworzyć ją już teraz.

