A.

 

B.

Aby obliczyć rozciągłość południkową Polski (po linii południka), należy odjąć od siebie szerokości geograficzne punktu położonego najbardziej na północ oraz najbardziej na południe:

${54}^{o}50{}^{\prime }-{49}^{o}00{}^{\prime }=5^{o}50{}^{\prime }$  

Odpowiedź: Rozciągłość południkowa Polski wynosi 5^o50'.

 

C.

Aby obliczyć rozciągłość równoleżnikową Polski (po linii równoleżnika), należy odjąć od siebie długości geograficzne punktu położonego najbardziej na wschód oraz najbardziej na zachód:

${24}^{o}08{}^{\prime }-{14}^{o}07{}^{\prime }={10}^{01}{}^{\prime }$  

Odpowiedź: Rozciągłość równoleżnikowa Polski wynosi 10^o01'. 

 

D.

Konsekwencje rozciągłości równoleżnikowej Polski:

1. Różnice w momencie wschodu i zachodu Słońca między skrajnymi punktami Polski (różnica ta wynosi około 40 minut);

2. Położenie w obrębie dwóch stref czasowych, co sprawia, że konieczne było wprowadzenie jednego czasu urzędowego na obszarze całego kraju (zimą jest to czas południka 15^o, latem z kolei południka 30^o);

 

E.

Zadanie rozwiążemy w poniższej tabeli. Należy pamiętać, że w dniach przesileń wysokość Słońca nad horyzontem obliczamy z następujących wzorów:

 

a) przesilenie letnie 22.06:

$h={90}^o-q+{23}^{o}27{}^{\prime }$  

 

c) przesilenie zimowe 22.12:

$h={90}^o-q-{23}^{o}27{}^{\prime }$  

 

gdzie:

h - wysokość Słońca nad horyzontem;

q - szerokość geograficzna;

Północny kraniec Polski ma szerokość geograficzną 54^o50'N, natomiast południowy - 49^o00'N

Kraniec Polski	22.06.	22.12
północny - 54o50'N	$h={90}^o-{54}^{o}50{}^{\prime }+{23}^{o}27{}^{\prime }={35}^{o}10{}^{\prime }+{23}^{o}27{}^{\prime }={58}^{o}37{}^{\prime }$	$h={90}^o-{54}^{o}50{}^{\prime }-{23}^{o}27{}^{\prime }={35}^{o}10{}^{\prime }-{23}^{o}27{}^{\prime }={11}^{o}43{}^{\prime }$
południowy - 49o00'N	$h={90}^o-{49}^{o}00{}^{\prime }+{23}^{o}27{}^{\prime }={41}^{o}00{}^{\prime }+{23}^{o}27{}^{\prime }={64}^{o}27{}^{\prime }$	$h={90}^o-{49}^{o}00{}^{\prime }-{23}^{o}27{}^{\prime }={41}^{o}00{}^{\prime }-{23}^{o}27{}^{\prime }={17}^{o}32{}^{\prime }$

 

Odpowiedź: W momencie przesilenia letniego na północnym krańcu Polski Słońce góruje pod kątem 58^o37', podczas gdy na południowym krańcu pod kątem 64^o27'. Z kolei w momencie przesilenia zimowego na południowym krańcu Polski Słońce góruje pod kątem 17^o32', podczas gdy na północnym zaledwie pod kątem 11^o43'.

 

F.

Konsekwencje rozciągłości południkowej Polski:

1. Różna wysokość górowania Słońca na północy i południu kraju (wynosi ona około 5 stopni);

2. Różnica trwania dnia - na północy dzień jest dłuższy latem niż na południu; z kolei zimą na południu Polski dzień jest dłuższy, a na północy - krótszy;