Na Pojezierzu Mazurskim występują następujące typy gleb:

1. gleby bielicowe - mają kwaśny odczyn, niewielką grubość poziomu próchnicy, wytwarzają się pod lasami iglastymi na piaskach, są mało żyzne;

2. gleby brunatne i płowe - nieco bardziej żyzne niż gleby bielicowe, tworzą się na glinach polodowcowych, rosną na nich najczęściej lasy mieszane i liściaste.

3. gleby torfowe, murszowe i mułowe - tworzą się na obszarach o sporym stałym zawilgoceniu, trudne w użytkowaniu rolniczym, wymagają wielu zabiegów agrotechnicznych;

 

Przykładowe zależności między szatą roślinną, klimatem, wodami a glebami w tym regionie:

1. Na Pojezierzu Mazurskim panują jedne z najsurowszych warunków klimatycznych w Polsce (zaznaczający się kontynentalizm). W dodatku w podłożu często zalegają luźne piaski pochodzące z ostatniego zlodowacenia. W takim środowisku rosną drzewa o najmniejszych wymaganiach glebowych i klimatycznych. Zalicza się do nich drzewa iglaste (sosna, świerk). Opadające z nich igły tworzą wyjątkowo kwaśne środowisko. W takich warunkach tworzą się kwaśne i mało żyzne gleby bielicowe. Ponieważ w podłożu występują luźne piaski a drzewa iglaste nie pobierają tyle wody co drzewa liściaste, to woda deszczowa opadająca na powierzchnię terenu z łatwością wsiąka wgłąb gleby co sprawia, że zwierciadło wód podziemnych zalega stosunkowo głęboko.

2. Obecność warstwy skał nieprzepuszczalnej w podłożu (np. iłów) sprawia, że poziom wody gruntowej jest stale wysoki. W warunkach stałego zawilgocenia pojawiają się mchy torfowce. W takiej sytuacji tworzą się gleby torfowe, które są dosyć żyzne, jednak wyjątkowo trudne w uprawie.