Uzasadnienie:
Naszym zadaniem jest wyznaczenie, w którym momencie narciarz Q dogonił narciarza P.
Zgodnie z treścią zadania narciarz P dogania narciarza Q i od tego momentu rozpoczyna hamowanie. Jest to punkt startu na naszym diagramie z wykresami. Od tej chwili narciarz P zaczyna zwalniać, gdy narciarz Q porusza się ze stałą szybkością. Spotkają się oni ponownie w chwili, gdy przejadą taką samą drogę. Nie muszą mieć wtedy takiej samej szybkości. Zaznaczmy na wykresie ważne i potrzebne nam punkty:
gdzie:
- punkt na wykresie, odpowiadający początkowi analizowanego przez nas ruchu, dla narciarza P,
- punkt na wykresie, odpowiadający końcowi analizowanego przez nas ruchu, dla narciarza P,
- punkt na wykresie, odpowiadający początkowi analizowanego przez nas ruchu, dla narciarza Q,
- punkt na wykresie, odpowiadający końcowi analizowanego przez nas ruchu, dla narciarza Q,
- początek układu kartezjańskiego - punkt przecięcia obu osi,
- punkt przecięcia wykresów dla obu narciarzy.
Rozpatrzmy obie, podane w odpowiedziach, możliwości:
✹ narciarz Q dogania narciarza P po czasie :
Zaznaczmy drogę przejechaną przez narciarza P po takim czasie, jako pole pod wykresem:

gdzie:
- pole pod wykresem ruchu narciarza P po czasie .
Widzimy, że figurą pod wykresem jest trapez prostokątny, którego pole obliczamy jako:
gdzie:
- pole trapezu prostokątnego,
- długość krawędzi podstawy,
- długość krawędzi podstawy,
- wysokość trapezu prostokątnego.
W naszym przypadku ten wzór będzie miał postać:
Odczytajmy z wykresu potrzebne nam współrzędne punktów:
Musimy obliczyć długość odcinka. Możemy wykorzystać fakt, że znamy współrzędne wszystkich punktów o skorzystać ze wzoru na długość odcinka między dwoma punktami:
gdzie:
- długość odcinka między dwoma punktami,
- współrzędna kartezjańska osi odciętych dla pierwszego punktu,
- współrzędna kartezjańska osi rzędnych dla pierwszego punktu,
- współrzędna kartezjańska osi odciętych dla drugiego punktu,
- współrzędna kartezjańska osi rzędnych dla drugiego punktu.
Skorzystajmy z tego wzoru i obliczmy długości odcinków:
✹ długość odcinka :
✹ długość odcinka :
✹ długość odcinka :
Wstawiamy dane liczbowe do naszego wzoru i otrzymujemy:
Zatem droga przebyta przez narciarza P w czasie wynosiła .
Droga przebyta przez narciarza Q w tym samym czasie:
Zaznaczmy drogę przejechaną przez narciarza Q po takim czasie, jako pole pod wykresem:

gdzie:
- droga przejechana przez narciarza Q w czasie .
Widzimy, że figurą pod wykresem jest prostokąt, którego pole obliczamy jako:
gdzie:
- pole prostokąta,
- długość boku prostokąta,
- długość boku prostokąta.
W naszym przypadku wzór na pole prostokąta ma postać:
W przypadku pola obliczyliśmy już długości tych odcinków, więc wstawmy te dane do tego wzoru i otrzymujemy:
Widzimy, że narciarz Q w tym samym czasie przejechał trasę , czyli mniej od narciarza P. Zatem nie dogonił on jeszcze narciarza P. Zatem tokiem dedukcji możemy się domyśleć, że druga z proponowanych odpowiedzi powinna być poprawna, ale wykażmy to.
✹ narciarz Q dogonił narciarza P po przebyciu drogi :
Przyjrzyjmy się naszemu wykresowi szybkości narciarza P od czasu ruchu i widzimy, że jest on malejący. Oznacza to, że porusza się on ruchem jednostajnie opóźnionym.
Możliwość B w tym ćwiczeniu zakłada, że narciarz przejechał drogę równą:
Wartość początkowej prędkości ciała możemy odczytać z naszego wykresu, bo jest to współrzędna szybkości dla punktu A. Otrzymujemy więc, że szybkość początkowa narciarza, w analizowanym przez nas ruchu, wynosi:
Zauważmy natomiast, że nie znamy wartości dwóch wielkości - przyspieszenia i czasu. Czas ruchu ciała będzie naszą szukaną wielkością, bo chcemy wiedzieć, po jakim czasie narciarz P przejedzie trasę , więc to będzie nasza jedyna niewiadoma w tym równaniu.
Zmianę szybkości ciała definiujemy jako:
gdzie:
- końcowa szybkość narciarza.
W przypadku narciarza P jego końcowa szybkość jest równa szybkości w punkcie B, czyli:
Zatem zmiana szybkości, w tym przypadku, wynosi:
Czas ruchu ciała definiujemy jako:
gdzie:
- czas, gdy narciarz rozpoczął ruch.
W przypadku narciarza P jego początkowy czas jest równy czasowi w punkcie A, czyli:
Zatem zmiana szybkości, w tym przypadku, wynosi:
Zatem nasz wzór na wartość przyspieszenia ma postać:
Wstawiamy powyższy wzór do wzoru na drogę i otrzymujemy:
Przekształćmy powyższy wzór względem czasu i otrzymujemy:
Wstawiamy dane liczbowe i otrzymujemy:
Widzimy, że aby narciarz P przejechał drogę o długości , to musi poruszać się przez . Zaznaczmy na wykresie pole narciarza Q, które odpowiada drodze, jaką przejechał w czasie :

gdzie:
- pole pod wykresem ruchu narciarza Q, które odpowiada drodze, jaką przejechał w czasie .
Widzimy, że figurą pod wykresem jest prostokąt, którego pole wyznaczamy jako iloczyn długości dwóch różnych boków:
gdzie:
- pole prostokąta,
- długość krawędzi prostokąta,
- druga długość krawędzi prostokąta.
W naszym przypadku wzór na pole prostokąta będzie miał postać:
Odczytajmy współrzędne potrzebnych nam punktów i mamy:
Skorzystajmy, z przytoczonego już, wzoru na długość odcinka pomiędzy dwoma punktami i otrzymujemy:
✹ długość odcinka :
✹ długość odcinka :
Wstawiamy dane do naszego wzoru na drogę i otrzymujemy:
Widzimy więc, że w tym samym czasie oba pojazdy przejechały taki sam dystans. Oznacza to, że w tym momencie się spotkają.
Odpowiedź:
Narciarz Q dogonił narciarza P B. po przebyciu drogi , ponieważ 1. wówczas obaj narciarze przebyli taką samą drogę.
Zuzanna Wnuk
Nauczycielka fizyki
Zobacz lekcje, które wyjaśnią temat krok po kroku:
Tutaj pojawi się lista Twoich książek
Zaloguj się i zacznij tworzyć ją już teraz.

