Gdyby wartości były jedynie wytworem ludzkich tęsknot i potrzeb, to byłyby subiektywne, czyli zależne od przekonań i zachowań poszczególnych ludzi. To poszczególne jednostki byłyby wówczas kreatorami wartości, tworzącymi je zgodnie ze swoimi upodobaniami.
Taki pogląd faktycznie jest dość często spotykany i najczęściej występuje pod postacią subiektywizmu aksjologicznego, w którym przyjmuje się, że wartości, jak na przykład dobro, piękno czy prawda, są subiektywne, czyli są uzależnione od indywidualnego podejścia i przekonania człowieka. Zmienność wartości i ich uzależnienie od kontekstu ludzkiego podkreśla się też w ramach relatywizmu aksjologicznego, w świetle którego uważa się, że wartości mają charakter względny, tak iż zmieniają się w różnych sytuacjach społeczno-ekonomicznych i kontekstach historycznych. Relatywiści aksjologiczni przekonują, że to, co dobre dla jednej osoby lub grupy społecznej, nie musi takie być dla innych.
Jednak nie jest to jedyne stanowisko w kwestii statusu wartości. Zwolennicy obiektywizmu aksjologicznego twierdzą, że wartości istnieją obiektywnie, czyli niezależnie od poglądów, sądów i zachowań poszczególnych ludzi. Zaś na gruncie absolutyzmu aksjologicznego utrzymuje się, że wartości, w tym dobro, prawda i piękno, są stałe, ponadczasowe i niezależne od jednostek i praktyk społecznych.
Rozstrzygnięcie tego sporu jest trudne, bo zależy od ogólnych założeń filozoficznych i nie da się rozwiązać przy wykorzystaniu metod doświadczalnych lub aksjomatyczno-dedukcyjnych. Warto jednak zaznaczyć, że niezależnie od tego, jaki jest sposób istnienia wartości, czyli bez względu na to, czy są one subiektywne czy obiektywne, to jednostka może dążyć do ich realizowania i pragnąć dobra, prawdy i piękna.
Marcin Murzyn
Nauczyciel filozofii
Tutaj pojawi się lista Twoich książek
Zaloguj się i zacznij tworzyć ją już teraz.

