Determinizm zakłada, że każde zdarzenie ma swoją przyczynę, a przeszłość i prawa natury determinują przyszłość. Z kolei fatalizm głosi, że los jednostki jest już z góry określony i niezależny od jej działań.
Można powiedzieć, że fatalizm może być wynikiem pewnego rozumienia determinizmu, gdzie przekonanie o ściśle określonym przeznaczeniu jednostki prowadzi do poglądu, iż wszelkie wysiłki są daremne. Jednakże determinizm niekoniecznie prowadzi do fatalizmu, ponieważ choć istnieje przyczynowa zależność między zdarzeniami, to jednostka wciąż może mieć wpływ na niektóre z nich poprzez swoje działania. W rezultacie, choć fatalizm może się wywodzić z pewnych interpretacji determinizmu, nie jest on jego nieuchronnym następstwem, a interpretacje obu koncepcji mogą się różnić.
Z przytoczonego w treści zadania fragmentu tekstu można wnioskować, że Cyceron wyznawał determinizm. Stwierdza on bowiem przyczynowe uwarunkowanie zdarzeń i zjawisk. Sugeruje, że gdyby istniał odpowiednio potężny umysł, to analizując przyczyny przyszłych zdarzeń poznałby zarazem bieg zdarzeń w przyszłości. Cyceron ocenia jednak, że żaden z ludzi nie jest tego w stanie zrobić, dlatego człowiek może jedynie z pewną dozą prawdopodobieństwa przewidywać przyszłość w oparciu o obserwowane zjawiska. Nie musi to jednak prowadzić do fatalizmu, bo w takim razie żaden człowiek nie zna w pełni swojej przyszłości. Może się co najwyżej domyślać, ale bez całkowitej pewności, co nastąpi w przyszłości. Nie musi zatem biernie oczekiwać, lecz może działać i kreować bieg spraw.
Marcin Murzyn
Nauczyciel filozofii
Tutaj pojawi się lista Twoich książek
Zaloguj się i zacznij tworzyć ją już teraz.

