Platoński idealizm zakłada, że pierwotną i najbardziej prawdziwą, w najpełniejszym tego słowa znaczeniu rzeczywistą sferą jest świat tzw. idei. Idee, w rozumieniu Platona, istnieją niezależnie od przedmiotów materialnych i ludzkich umysłów. Według Platona, idee są niefizycznymi (niematerialnymi), ogólnymi, pozaświatowymi, niezmiennymi, wiecznymi i poznawalnymi tylko intelektem bytami, które są wzorcami dla zmiennych i przemijających rzeczy ze świata materialnego.

Wynika z tego, że skoro idee są w strukturze rzeczywistości bytami pełniejszymi, doskonalszymi i ważniejszymi niż to, co materialne, a dają się poznawać jedynie intelektualnie, to w poznaniu ludzkim najważniejszą rolę odgrywa intelekt (rozum). Poznanie intelektualne jest więc bardziej wartościowe od poznania zmysłowego. Tylko to pierwsze może dostarczać wiedzy pewnej, zaś drugie może dać co najwyżej niedoskonałe i zawodne mniemania.

Intelekt jest dla Platona najważniejszą władzą duszy, a sama dusza jest w człowieku czymś znacznie ważniejszym niż ciało. To ostatnie jest dołączone do duszy jak gdyby za karę, a człowiek powinien skupić się na trosce o duszę i zabiegać o jej wyzwolenie z ograniczeń ciała.