Zdania protokolarne, nazywane też sprawozdawczymi lub bazowymi, są pokłosiem koncepcji empirystów logicznych (przedstawicieli Koła Wiedeńskiego), którzy za ich pośrednictwem chcieli możliwie najwierniej opisywać przebieg konkretnego zdarzania, czyli faktu empirycznego. W ujęciu empirystów logicznych zdania protokolarne miały być najbardziej podstawowymi wypowiedziami o faktach, stanowiąc rejestrację bezpośredniego doświadczenia. Tak rozumiane zdania miały być fundamentami wiedzy. Rudolf Carnap, jeden z czołowych empirystów logicznych, postulował, aby zdania protokolarne każdorazowo dotyczyły stanów ciała, dając się przełożyć na język fizykalny.

---

Przykładowy dialog dwóch osób na temat zdarzeń minionego dnia, zawierający wyłącznie tzw. zdania protokolarne:

Osoba A: Chciałbym przedstawić sprawozdanie z wydarzeń minionego dnia.

Osoba B: Dokonuję czynności przyswajania i przetwarzania docierających do mnie danych w postaci słyszanych wypowiedzi.

Osoba A: Wczoraj rano, o godzinie 7:00, wstałem z łóżka i wykonałem serię ruchów, rejestrując stan mojego ciała.

Osoba B: Zrozumiałe. Kolejne wydarzenia?

Osoba A: Następnie, o 7:30, spożyłem śniadanie, notując zaistnienie odczuć odbieranych przeze mnie jako pozytywne bodźce smakowe związane z przyjmowaniem pokarmu.

Osoba B: Czy zanotowano jakiekolwiek zmiany w stanie ciała w trakcie spożywania śniadania?

Osoba A: Tak, zaobserwowałem wzrost poziomu energii. O 9:00 przeszedłem do biura, rejestrując każdy krok i zmiany temperatury otoczenia.

Osoba B: Czy miały miejsce jakiekolwiek nieprzewidziane zdarzenia podczas pracy?

Osoba A: O 13:00 zrealizowałem przerwę na lunch, zapisując wszelkie doznania związane z konsumpcją posiłku. Zestawiwszy to z zaplanowanym uprzednio harmonogramem, nie stwierdziłem zajścia odbiegających od tego harmonogramu zdarzeń.

Osoba B: Czy w trakcie popołudniowych godzin doszło do jakichś istotnych zmian w stanie ciała?

Osoba A: Nie, do wieczora nie zaobserwowałem żadnych znaczących zmian. O 22:00 zakończyłem dzień, rejestrując proces zasypiania.