Zadanie ma (częściowo) charakter indywidualny, bo wymaga wyrażenia własnego stanowiska. Stąd proponowane rozwiązanie może zawierać wyłącznie przykładowe wskazówki pomocne do samodzielnego opracowania odpowiedzi.
Przykładowe wskazówki pomocne do samodzielnego sformułowania odpowiedzi:
Wariabilizm jest stanowiskiem filozoficznym i teorią metafizyczną, wedle której wszystko, co istnieje, nieustannie się zmienia. Pogląd taki głosił w starożytności Heraklit z Efezu, według którego zmienność jest powszechną charakterystyką świata.
Poglądem opozycyjnym do wariabilizmu jest statyzm, zwany też eleatyzmem, w związku z tym, że jego głosicielami w starożytności byli przedstawiciele szkoły eleatów, przede wszystkim Parmenides z Elei i Zenon z Elei. Na gruncie tego stanowiska w metafizyce stwierdza się, że wszystko, co jest mnogie, zmienne, skończone i materialne nie jest prawdziwym bytem. W rzeczywistości - twierdzili eleaci - byt odznacza się stałością i niezmiennością, jest jeden i nieruchomy, a zmiany są jedynie iluzją.
Arystoteles próbował pogodzić te przeciwstawne stanowiska i przyjął, że w rzeczywistości jest miejsce zarówno na zmienność, jak i na coś stałego, co nie ulega zmianom. Przede wszystkim wprowadził on koncepcję substancji. Widząc daną rzecz, na przykład kota, można wyróżnić jej cechy zmienne, takie jak wygląd czy jakości. Mogą się one zmieniać, niekiedy dość znacznie, ale rzecz ta nie przestaje mieć trwałej podstawy dla tych własności. Kot nie przestaje być kotem, jeśli wzrośnie lub zmaleje jego waga, a nawet wtedy, gdy straci on ogon czy którąś z kończyn. Rzecz, mając indywidualne i odrębne istnienie, jest substancją, która pozostaje względnie trwałym podłożem dla modyfikujących się jej przypadłości. Dopiero nastanie zmian tak dogłębnych, że niweczących tożsamość tej rzeczy (zmian substancjalnych) prowadzi do jej rozpadu i powstania nowego bytu (lub bytów).
Dodatkowo, aby wyjaśnić zmienność rzeczy w świecie, Arystoteles przyjął teorię aktu i możności. W związku z tą teorią akt jest urzeczywistnieniem możności bytu. Ruch (stawanie się i zmiana) jest więc przejściem z możności do aktu (z potencjalności do urzeczywistnienia). Bytom (poza Bogiem, który z racji tego, że nie ma w sobie materii, tak iż jest czystym aktem, który nie ma żadnej potencji-możności) przysługują dwa zasadnicze wymiary istnienia:
- bycie w akcie (aktualne i urealnione istnienie rzeczy),
- bycie w możności (posiadanie możliwości zajścia w odniesieniu do przedmiotu określonego stanu rzeczy).
Koncepcja Arystotelesa może zostać uznana za skuteczny kompromis pomiędzy wariabilizmem i eleatyzmem, ponieważ nie przeczy naszym zdroworozsądkowym przekonaniom, daje się pogodzić z założeniami nauk szczegółowych i doświadczeniem empirycznym. Ponadto, przez kolejne stulecia była twórczo rozwijana przez różnych filozofów, zwłaszcza przez św. Tomasza z Akwinu i jest wykorzystywana także współcześnie, zwłaszcza w neotomizmie.
Marcin Murzyn
Nauczyciel filozofii
Tutaj pojawi się lista Twoich książek
Zaloguj się i zacznij tworzyć ją już teraz.

