Zadanie ma (częściowo) charakter indywidualny. Stąd proponowane rozwiązanie może zawierać jedynie przykładowe wskazówki pomocne do samodzielnego opracowania odpowiedzi.

Przykładowe wskazówki pomocne do samodzielnego opracowania odpowiedzi:

Co to jest utopia?

Utopia to termin, który odnosi się do idealnego lub doskonałego miejsca bądź społeczeństwa (względnie miejsca lub społeczeństwa zbliżających się do ideału lub doskonałości, przynajmniej jak na warunki ziemskie i ludzkie). Jest to koncepcja, która często występuje w literaturze, filozofii i dyskusjach społecznych. Utopia reprezentuje wizję idealnego społeczeństwa, gdzie ludzie żyją w harmonii, szczęściu i dostatku, a wszelkie problemy społeczne i nierówności zostały rozwiązane.

Termin „utopia” został po raz pierwszy wprowadzony przez Tomasza Morusa (Thomasa More'a) w związku z tytułem jego książki, wydanej w 1516 roku. W swojej utopii opisał on fikcyjną wyspę zwana Utopią, gdzie panują idealne warunki społeczne, ekonomiczne i polityczne. Jednak za jednego z prekursorów myślenia utopijnego uznaje się już Platona, który w Państwie zaprezentował swoją wersję wizji harmonijnego społeczeństwa, zmierzającego ku prawdzie, dobru i pięknu.

W praktyce, utopie często są traktowane jako nierealistyczne lub niedostępne cele, ponieważ ludzka natura i złożoność społeczeństwa sprawiają, że trudno jest osiągnąć doskonałość (a być może w ogóle jest to wykluczone). Niemniej jednak, idee utopii mogą służyć jako źródło inspiracji i motywacji do dążenia do lepszego społeczeństwa i poprawy warunków życia ludzi. Różne ideologie polityczne i koncepcje filozoficzne mają swoje własne wizje utopii, co prowadzi do różnorodnych interpretacji tego konceptu.

Wybrane przykłady koncepcji utopijnych i ich krótkie opisy:

THOMAS MORE:

Tomasz Morus (1478-1535) fundamentem utopii uczynił równomierny rozdział dóbr i ich jednakową dostępność dla wszystkich. Według niego tylko zniesienie prawa własności mogło zapewnić ludziom szczęście. W swym projekcie Morus nawiązywał do Platona, jednakże komunizm rozciągał na całość obywateli (mimo to dopuszczał niewolnictwo, jako karę za ciężkie przestępstwa). Na wyspie Utopii wszyscy pracują na roli lub w rzemiośle, a wobec uchylających się od tego obowiązku stosowany jest przymus. Dzięki powszechnemu udziałowi w pracy, obywatele mają dużo wolnego czasu, który wykorzystują na pogłębianie wiedzy i rozwój duchowy, a kraj obfituje w nieprzebrane zapasy różnego rodzaju dóbr materialnych. Utopianie preferują życie zgodne z naturą oraz poczucie szczęścia i radości życia w rozumieniu epikurejskim. Wojnę uważają za potworność – można ją prowadzić tylko z konieczności. Za wielką wartość uznają tolerancję religijną, dlatego wszystkie wyznania, niezależnie od różnic dogmatycznych, są u nich równouprawnione. Ustrój Utopii, za sprawą organizowania wyborów do wszystkich urzędów publicznych, tajnego głosowania, dużych uprawnień kobiet w życiu rodzinnym i publicznym, powszechnego nauczania, opieki dla starców i chorych, a także krótkiego dnia roboczego, ma znamiona demokratycznego. Humanizm i niezwykły szacunek dla człowieka ujawnia się na przykładzie stosunku Utopian do eutanazji. Ludzie nieuleczalnie chorzy mogą dobrowolnie zakończyć swoje życie lub uzyskać pomoc w odejściu od innych, zaś jeśli nie wyrażą na to chęci, są troskliwie pielęgnowani do końca swoich dni. Karol Kautsky twierdził, że historia socjalizmu rozpoczyna się wraz z Morusem i uważa go za socjalistę utopijnego. Zauważył, iż jego komunizm jest nowoczesny i wyrósł z refleksji nad kapitalizmem. Morus oparł się na zaczerpniętych z życia faktach i spostrzeżonym niedomaganiu społeczeństwa. Druzgocącą krytykę współczesnych sobie stosunków w Anglii zawarł na kartach pierwszej księgi Utopii. Dostrzegł ujemne aspekty rodzącego się w jego kraju kapitalizmu i w pogłębiającej się nierówności majątkowej widział szczególne zagrożenie dla życia społecznego i moralności. Dzieło Morusa z 1516 roku dało ponadto nazwę gatunkowi literackiemu i stylowi myślenia. Słowo topia oznaczało „miejsce” (od greckiego topos). Poprzedzająca je litera „u” pochodzi prawdopodobnie od greckiego ou – co tworzyłoby outopię (miejsce, którego nie ma). W alternatywnej wersji można mówić o eutopii (dobrym miejscu) – od greckiego eu.

TOMASO CAMPANELLA:

Przykład Utopii Morusa posłużył innym do tworzenia podobnych koncepcji. Tomasz Campanella (1568-1639) za jedno ze źródeł zła uważał postawy egoistyczne, które wyrażają się w trosce o własną rodzinę. Całość społeczeństwa stawiał wyżej niż jednostkę – ta druga powinna podporządkować się celom społecznym. Dlatego nawet prokreacja odbywa się w jego utopii pod kontrolą urzędników i zgodnie z określonymi procedurami. Do wyeliminowania egoizmu przyczynia się usunięcie własności prywatnej. Z racji tego, że wszyscy obywatele pracują, w kraju Solariuszy panuje dostatek, a praca trwa zaledwie cztery godziny dziennie. Władzę w Mieście Słońca sprawują ludzie o największej wiedzy – na czele państwa stoi najmądrzejszy spośród wszystkich mieszkańców, zwany Metafizykiem. Wykształcenie opiera się na poznawaniu możliwie jak największej ilości rozmaitych nauk i rzemiosł.

FRANCIS BACON:

Francis Bacon (1561-1626) w powieści podróżniczej Nowa Atlantyda z 1627 roku opisał utopijną cywilizację naukowo-techniczną. Władcy, zarządzający przedstawioną tam społecznością są uczonymi, odznaczającymi się dużymi kompetencjami naukowymi i moralnymi. Kierują rozległymi badaniami przyrody i eksperymentami, a naczelnym zadaniem jest postęp wiedzy, która dla utopijnej wspólnoty stanowi źródło mocy. Uczeni opisani w Nowej Atlantydzie konstruują różnego rodzaju roboty i automaty, tworzą nowe szczepy roślin, hodują nowe gatunki użytecznych zwierząt oraz wprowadzają liczne udogodnienia dla ludzi.